سيد على اكبر برقعى قمى
59
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
از جمله گويند : « روزى غلامى در مجلسى خلال گردانيد ، ابن برخش بدون رويّه و انديشه گفت : و ناولنى من كفه مثل خصره * و مثل محب ذاب من طول هجره و قال خلالى قلت كل جميلة * سوى قتل صب حار فيك باسره » . و ابن برخش معاصر المسترشد باللّه عبّاسى است و چنين پندارم كه برخش معرّب پرخاش فارسى باشد به معنى جنگ و ستيز . برد : با ضمّ باى ابجد و سكون راى بىنقطه و در آخر دال بىنقطه نام جمعى از محدّثان است و ابن برد كنيت احمد بن محمّد بن برد اندلسى است در شمار اديبان و كاتبان و مفسّران و صاحب كتاب التحصيل و كتاب التفضيل كه هر دو در تفسير قرآن است و متوفّى 418 . و بردة با زيادتى « تا » در آخر آن نام بعضى از محدّثان است . و ابو برده نيز كنيت جمعى است ، از جمله : ابو برده عامر بن ابى موسى اشعرى كه پس از شريح ، قاضى كوفه گرديد و به فرمان زياد بن ابيه حكم قتل حجر بن عدى را نوشت به اين مضمون كه حجر جامهء طاعت را بكند و از جماعت جدا گرديد و خليفه را لعن كرد و مردم را به جنگ با او خواند و بر خلع كردن معاويه را از خلافت وادارشان كرد و به خداى عالم كافر گرديد ! و نيز به ابو العاديه قاتل عمّار بن ياسر گفت : آيا عمّار را تو كشتى ؟ گفت : آرى ، گفت : دستت را فراده تا ببوسم ! آنگاه گفت : آتش جهنم هرگز تو را نرسد ! و ابو برده در سال 103 درگذشت . برذع : با فتح باى ابجد و سكون راى بىنقطه و فتح ذال نقطهدار و در آخر عين بىنقطه نام بعضى از صحابه است و برذع به معنى جلىّ است كه بر پشت ستور افكنند . برذعى : با ضبط پيش منسوب است به برذعه معرّب بردعه و آن بنا به گفتهء ياقوت شهر كيست در آخرين حدّ آذربايجان و يا خود قصبهء آذربايجان و يا همان شهر أرّان « 1 » است و مكّى بن احمد بن سعدويهء برذعى از محدّثان عامّه كه بسيار حديث كرده است و متوفّى 354 بدان منسوب است . « 2 » برزخ : با فتح باى ابجد و سكون راى بىنقطه و زاى نقطهدار به معنى فاصلهء ميان دو چيز نام ابو محمّد برزخ بن محمّد عروضى است و در عروضى بيايد . برزنجى : با فتح باى ابجد و سكون راى بىنقطه و فتح زاى نقطهدار منسوب است به برزنج بر وزن فرسنگ . ياقوت گفته كه : آن شهرى است
--> ( 1 ) - أرّان : به فتح اوّل و تشديد دوّم سرزمينى در شمال غربى ايران و مغرب بحر خزر در قفقاز كه اكنون در كشور آذربايجان واقع است و شهرهاى عمدهء آن باكو ، گنجه ، دربند ، ايروان ، شماخى و نخجوان و از شهرهاى قديم آن بردعه ( بردوا ) است ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 114 ) . ( 2 ) - و نيز ابو بكر محمّد بن عبد اللّه بردعى در شمار فقيهان متظاهر به مذهب اعتزال صاحب كتاب الرد على المخالفين فى الفقه و كتاب تبصرة المتعلّمين و كتاب الرشد فى الفقه و كتاب الاحتجاج على المخالفين و كتاب الجامع فى اصول الفقه و چند كتاب ديگر ، و نيز احمد ابن حسين از فقيهان عراق و كسى است كه ابو الحسن كرخى بر وى قرائت داشته و در واقعهء قرمطيان عازم حجّ گرديد و در راه وفات يافت ( الأعلام / زركلى : 6 / 224 - با كمى اختلاف ) .