سيد على اكبر برقعى قمى
47
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
ب بابشاذ : با كسر باى ابجد دوّم و در آخر ذال نقطهدار ، معرّب باباشاد فارسى است و نام جدّ ابو الحسن طاهر بن احمد بن بابشاذ است معروف به ابن بابشاذ از اعلام معرّبان و اديبان و از مردم ديلم بود و در آغاز ، تجارت لؤلؤ كرد و به عراق رفت و در آنجا به كسب ادب پرداخت و پس از تكميل به مصر رفت و در آنجا زيستن گرفت و كتابها پرداخت ، از جمله : شرح جمل زجاج و شرح الاصول ابن سرّاج و در سال 469 درگذشت . بابك « 1 » : با فتح هر دو با مصغّر است امّا از براى تعظيم مانند مامك و بابك از اعلام فارسيان است و نام جدّ اردشير بابكان و نيز نام بابك خرّمى « 2 » فارسى كه با خليفهء عبّاسى جنگها كرد ، و ابن بابك ابو القاسم عبد الصمد بن منصور بن حسن بن بابك است از شاعران توانا . گويند : « وقتى بر صاحب بن عبّاد درآمد صاحب گفت : تويى بابك ؟ گفت : منم ابن بابك ( زاده در خانهء تو يعنى خانهزادم در برابر تصغير تعظيمى بابك يعنى پدربزرگ ) » . و صاحب از سخنش بسيار شكفته گرديد و صلتى نيكو به وى داد و اين شعر از جمله قصيدهاى است كه گفته و در نهايت رقّت است : و مر بى النسيم فرق حتّى * كانى قد شكوت إليه مآبي و در سال 410 درگذشت . بابويه : با سكون باى ابجد دوّم و فتح واو و سكون ياى حطّى و در آخر ها ، نام جدّ ابو الحسن علىّ بن حسين بن موسى بن بابويه قمّى است مشهور به ابن بابويه از رؤساى مذهب اماميّه و فقهاى اثناعشريّه و صاحب كتاب التوحيد و كتاب الإمامة و كتاب التبصرة من الحيرة و كتاب الإملاء و كتاب المنطق و متوفّى 329 و فرزندش ابو جعفر محمّد ابن علىّ بن حسين بن موسى بن بابويه قمّى معروف به
--> ( 1 ) - بابك : پسر ساسان موبد معبد آناهيته ( آناهيد ) در استخر بود . بابك با دختر اميرى محلّى ازدواج كرد و به وسيلهء كودتايى قدرت را از دست او گرفت . وى پدر اردشير اوّل مؤسّس سلسلهء ساسانى است و او را بدان سبب اردشير بابكان گفتند ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 223 ) . ( 2 ) - عبد اللّه بابك خرّمى : در جوانى در خدمت دهقانى به نام جاويدان در اردبيل به زراعت مشغول بود . در زمان خلافت مأمون عليه حكومت قيام كرد و پيروان بسيار در آذربايجان گرد او جمع آمدند و وى با سپاه و عاملان خليفه مبارزه كرد و از سال 201 تا 222 گروهى كثير از سپاهيان خلفاى عبّاسى را نابود ساخت . وى با مازيار قارن همدست شد . خيذر بن كاووس مشهور به « افشين » از طرف معتصم به جنگ بابك شتافت و بابك - به حيله دستگير شد ، او را به بغداد نزد خليفه فرستادند . وى دستور داد بابك را به سختترين و فجيعترين وضعى كشتند ولى بابك تا آخرين لحظه خليفه را شماتت مىكرد ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 224 ) .