سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

75

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

5 - لادلى بيگم ( دختر ) همسر خداوند خان شيعى ، همسر فرزند راجه عليخان . تصانيف او عبارتند از : 1 - منبع نفائس العلوم تفسير مفصل ، ( مولانا آقا مهدى نسخه‌اى از اين تفسير را پيدا كرده است كه در كتابخانهء سيد محمّد تقى ممتاز العلماء لكنهو موجود است ) . 2 - ترجمهء حيوة الحيوان ( دربار اكبرى ، 7 ، 4 ، تذكره علماى هند 174 ، بوستان اخيار 147 ، ترجمهء منتخب التواريخ 602 ) . ابو الفيض فيضى ، فياضى 954 ه ق / 1547 م 1004 ه ق / 1595 م ابو الفيض فرزند ملا مبارك يمنى ناگورى و برادر بزرگ ابو الفضل بود كه در شب پنجم شعبان 954 ه ق / 1547 م در آگره پا به عرصهء حيات گذاشت . تحصيلات خود را نزد پدرش و استادان معاصر خويش به پايان رسانيد . وضع سياسى كشور متغير بود . مخالفان ملا مبارك زندگى اين خاندان را دشوار ساخته بودند و حمله‌هاى علمى و عملى وارد مىآوردند . ابو الفيض هنگامى كه ديد استادان بزرگ خودشان را با زيور تعليم خالص دينى آراسته‌اند مسلك حكيمانه‌اى در پيش گرفت و به‌سوى حكمت و فلسفه متوجه شد و به مراكز قديمى علمى و مذهبى هندوان ، كاشى ( بنارس ) رفت و كتابهاى مذهبى هندوان را خواند و به ترجمهء بعضى از كتب پرداخت وقتى قضيه براى استادش روشن شد ، او را نصيحت كرد كه قسمتهاى مربوط به سحر و جادو را ترجمه نكند و فيض هم به اندرز او عمل كرد . بعد از خروج از بنارس با مشكلات فراوانى مواجه شد ، سرانجام به دربار اكبرى روى آورد و جزو خدمتگزاران دربار شد و منصب چهار صدى ( چهارصد سوار ) يافت . وى معلم دانيال ( شاهزاده ) بود . در سال 998 ه ق به سمت ملك‌الشعرائى دربار منصوب شد و در سال 999 ه ق به عنوان سفير به دكن ( جنوب هند ) اعزام گرديد . فيضى يكى از نه نفر افراد مهمى بود كه در دربار اكبرى بودند . وى از خصوصيات پادشاه كاملا آگاهى داشت و از طرفى مورد توجه او قرار گرفته بود . خواسته‌هاى پادشاه را به جان مىپذيرفت و او را بيش از حدّ ستايش مىكرد . هنگامى كه اكبر شاه به روش آفتاب‌پرستى خود ادامه مىداد ، فيضى هم با سرودن اشعار و رباعيات فراوانى در اين‌باره به مبارزه پرداخت . از طرفى قاضى خان