سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
748
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مرتضى شاه بن مهدى شاه ص 643 - 641 در مجلهء اصلاح ( مورّخ 1323 ه ق ) ديده شده كه وى پسر عمهء باقر العلوم سيد محمد باقر طاب ثراه بود . مقبول احمد ، حاجى ص 652 - 650 در مجلهء اصلاح ( مورّخ شوال - ذىالحجه 1336 ه ق ) نوشته شده كه وى براثر بيمارى سرطان درگذشت . مقرب على خان ، زائر ، حاجى ص 654 - 653 تاريخ وفات وى سوم ژانويهء 1923 م است ، همان گونه كه در مجلهء اصلاح ( مورّخ جمادى الاولى 1342 ه ق ) ثبت شده است . شرح حال كامل وى در مجلهء شيعه كهجوه ( مورّخ آوريل 1911 م ) موجود است . نام يكى از كتابهاى او در مطلع ، « عشره كامله » نوشته شده است . نام كامل آن ، « عشرة كاملة زاهرة فى عصمة العترة الطاهرة » مىباشد . نام كتاب مهم ديگر وى « شكار قابليت كاتب شده » است . وى كتاب « اليواقيت السنية الايمانية فى تكملة الحسينية القرآنية » را در شمسآباد بلوك آگره در ماه آوريل و مه 1915 م تأليف كرد . ناصر الملّه پس از مطالعهء كامل بر آن تقريظ نوشت . جلد اول مشتمل بر ده آيه و تقريبا در ششصد صفحهء بزرگ است و در جلد دوم بيست آيهء ديگر آمده است . ملا مهدى ، استرآبادى ، مازندرانى ص 658 - 657 در صفحهء 658 ، سطر 12 « پادشاه بيگم صاحبه ، والده مرحوم نصير الدّين حيدر ، شاه اوده » نوشته است ولى در الذريعة « ام التواب منتظم الدولة » نوشته است . مظفر حسن بنارسى ص 660 نامش مولانا سيد مظفر حسين بود . وى داماد مولانا سيد محمد سجاد ، مؤسس جامع العلوم جواديه بود و پس از رحلتش مرجع ( تقليد ) بنارس گرديد . در دانشكدهء كوئنس بنارس ، مدرّس اردو و فارسى بود . واعظ جامع العلوم جواديه و امام جمعه بنارس بود . با من شفقت خاصّى داشت براى اينكه از دوستان مخلص پدرم بود ( در دوران بيمارى خودش دومرتبه مرا به جاى خودش در دانشكدهء كوئنس معرفى كرد ) . وقتى من در ژانويه 1647 بنارس را ترك گفتم ، تا آن هنگام زنده بود . فرزندان او عبارتند از : مولانا سيد محمد الحسينى ، سيد على الحسينى . ناظر حسن ص 671 در سطر سوم مراد از دانشگاه ، « دانشگاه پنجاب » است . نجف على ابن غلام على ص 677 در مجلهء اصلاح ( سال 30 ، شمارهء 3 ) مىنويسد كه وى در سال 1345 ه ق در بمبئى درگذشت . نظر حسن ص 683 وى در سال 1315 ه ق به زيارت مشهد مقدس مشرف شد . رحلت وى ، طبق نوشتهء نوهاش براى من ، در 28 رجب 1359 ه ق / 1939 م اتفاق افتاد . هادى نقوى ص 709 - 708 در رابطه با تأليفات : 1 - نام رسالهء در رد نصارى ، در الذريعة ( ج 8 ) ، « دفع شبهات مكناتن » آمده است . 2 - الذريعة نام رسالهاى در رد نصارى ( در جواب نامهء كشيش آگره ) را السيف القاطع نوشته است .