سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
739
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
رسول احمد ، سيد ص 266 رسول احمد فرزند سيد احمد حسين فرزند سيد لياقت حسين طبق تاريخهاى اعلاميهء مجلس چهلم وى ، در سال 1903 م به دنيا آمد . وطنش گوپالپور بود . پس از تحصيل ابتدايى به مدرسهء سليمانيه پتنه وارد شد و از همان جا مدرك « فاضل » گرفت و سپس تا سال 1945 م به تدريس در همان مدرسه مشغول شد . بعدا در مدرسهء ناظميه لكنهو ، مدرّس شد و تا سال 1960 م در آنجا سكونت داشت . پس از آن در گجرات ، مهوار و بهاؤنگر وظيفهء امامت جمعه و جماعت را به عهده داشت . در سال 1970 م پس از بازگشت از سفر حج و زيارت ، دوباره به مدرسهء ناظميه آمد و تا آخر عمر ، همان جا مدرّس بود . وى در پى بيمارى شديد ، به وطن بازگشت و در 14 محرّم 1399 ه ق / 15 نوامبر 1978 م درگذشت . سيد سعيد اختر رضوى بر جنازهاش نماز گزارد و خطبهء مجلس چهلم را هم خواند . او شاگردهايى بىشمار داشت . من هم در تعطيلات تابستانى ، نزد وى ازهار العرب را خوانده بودم . همچنين تحت سرپرستى او درحالىكه هماتاق بوديم ، در مدرسهء سليمانيه امتحان قوقانيه دادم . كتابى دربارهء فقه از وى به يادگار مانده است . فرزند بزرگش ، مولانا سيد لياقت حسين كه واعظ مدرسهء الواعظين بود ، در حال حاضر در گجرات سكونت دارد . دومين فرزند وى ، مولانا سيد لطافت حسين ممتاز الافاضل ، مدرّس مدرسهء سليمانيه در پتنه است . رضا على ، ميرزا ص 266 از تأليفات وى ، « قران السعدين فى حقوق الزوجين » در الذريعة آمده است . در كتابخانهء شخصى من ( رياض معارف ) ، چهار رساله مختصر از وى موجود است كه موضوع آنها مناظره است . زوار حسين ، نوگانوى ص 267 - 266 وى در آفريقا در آروشا ( تانزانيا ) ، مومباسا ( كنيا ) ، مجنگا ( ماداگاسكار ) و جاهاى ديگر به عنوان امام جمعه و جماعت انجاموظيفه مىكرد . زين الدّين ، ميرزا محسن ص 274 در عنوان ، نام وى اشتباه آمده و صحيح آن زين العابدين است . در الذريعة عنوان يكى از تصانيف وى چنين است : « انتصار الحق فى الاصول و الاخبار » . زيرك حسين ص 274 در رساله شيعه كهجوه ، ( سال 8 ، شمارهء 12 ) ، لقب وى « ضياء الاسلام » آمده است . نام تصنيف وى ، ثمرة المكاشفه ، در تفسير مكاشفهء يوحنا مشتمل بر 92 صفحه است . زين العابدين ، حيدرآبادى ص 276 فرزند بزرگ وى سيد نعمت اللّه موسوى در حيدرآباد تحصيلدار بود و اكنون پس از بازنشستگى در كارهاى رفاه ملّى مشغول است . فرزند دوم او سيد اسد اللّه موسوى ساكن لندن است . دخترش عروس مرحوم مولانا عديل اختر مىباشد . سبط حسن جائسى ص 285 - 283 در شمار تأليفات وى از كتاب « الكاظم » ياد شده است ، ولى اين كتاب تأليف خطيب اهل بيت نيست . « الكاظم » تأليف نواب مولوى على جواد خان ، رئيس حسينآباد ، واقع در بلوك مونگير است كه خطيب اهل بيت ، سبط حسن ، آن را تصحيح كرده است . اين كتاب را دارم و بر صفحهء عنوان آن نام مؤلف مانند متنهاى ديگر با جوهر سياه چاپ شده است ، ولى كلمهء سبط حسن با جوهر قرمز است . غالبا مؤلف مطلع انوار در اينگونه موارد ، دچار اشتباه شده است . دكتر وارث حسن در حال حاضر ، معاون آموزشى مدرسهء الواعظين است . سكندر حسين ص 295 در سطر هفتم به جاى عبارت « و در ميان گروه خوجه اثناعشرى به عنوان عضوى فعّال كار مىكرد » ، عبارت زير جايگزين شود : « وى در آنجا امام جماعت گروههاى مختلف خوجه اثناعشرى بود . »