سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

734

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

مدرسهء عباسيه در پتنه رسيد ، او را به عنوان معاون خويش به پتنه دعوت كرد . او نخست در يچهم دروازه مطب باز كرد ، ولى در ژانويه 1934 م كه ساختمان مدرسه براثر زلزله در دولى گهات خراب شد و مدرسه به گلزار باغ انتقال يافت ، وى نيز مطب خود را به گلزار باغ منتقل كرد . در 21 مه 1940 م هم‌زمان با آغاز تعطيلات گرما ، مدرّسان مدرسه به علت اينكه تقريبا شش ماه حقوقشان را دريافت نكرده بودند ، همگى استعفا كردند و بدين سبب مدرسه تعطيل شد . مولانا حكيم براى مدتى در سيورن مطب داشت و در سال 1942 م به عنوان امام جمعه و جماعت به پلور ضلع بستى رفت . در سال 1948 م در پى فوت برادر بزرگش ، سيد لطيف حسين براى حفظ املاك وى به وطن برگشت و مرا به جاى خودش به پلور فرستاد . در سال 1949 م او همراه با همسرش براى زيارت به عراق و ايران رفت . بيست سال بعد در دسامبر 1969 م آنان به دارالسلام سفرى داشتند و در سال 1971 م هر سه نفر ، يعنى ابو الحسن گوپال‌پورى همراه با همسر و فرزندش ، به حج مشرف شدند و پس از حج به وطن بازگشتند . مولانا حكيم با هزينهء خود ، در وطن عيدگاه ساخت كه آن را من در سال 1408 ه ق دوباره تعمير كردم . از ديگر خدمات وى ساخت يك پل بود . وى همچنين در هنگام اقامت در پلور ، براى ساختن مسجد جامع آنجا كمك شايانى كرد ، و منارهاى آن را من ساختم . سرانجام وى در 6 ذىالحجه 1394 ه / 21 دسامبر 1974 روز شنبه ساعت چهار و ربع بعد از ظهر ، دار فانى را بدرود گفت و ساعت يازده روز بعد ، به خاك سپرده شد . ميرزا ابو طالب اصفهانى ص 68 - 67 در شرح احوال وى ، تطبيق تاريخهاى ميلادى با تاريخهاى هجرى قمرى افزوده مىگردد : 1 ) ابو طالب در سال 1166 ه مطابق با 3 - 1752 ميلادى در لكنهو به دنيا آمد . 2 ) در سال 1213 ه ق / 1798 ميلادى به لندن رفت . 3 ) در سال 1218 ه ق / 4 اوت 1803 م به كلكته برگشت . 4 ) در سال 1220 ه ق / 6 - 1805 م درگذشت . اين تاريخها از كتاب پروفسور سيد اطهر عباس رضوى با عنوان : A SOCIO - INTELLECTUAL HISTORY OF THE ITHNA - ASHARI SHI'IS IN INDIA ( VOL II ) ( تاريخ اجتماعى - علمى شيعه اثنى عشرى در هند ، جلد دوم ) ، نقل گرديد . من سفرنامه ميرزا را به زبان فارسى در كتابخانهء بريتانيا در لندن همراه با ترجمهء انگليسى آن مطالعه كردم و پس از مقايسهء آن با اصلش به اين نتيجه رسيدم كه هرجا دربارهء انگليسيها انتقاد شده است ، آن را تغيير داده و يا حذف كرده‌اند . در سفر وى به لندن ، رچردسن او را در آنجا به عنوان « شاهزاده ابو طالب » معرفى كرد و مقامات عالىرتبه براى او احترام قائل بودند . در آن زمان ، جرج سوم ديوانه شده بود ، ولى وليعهد وى جرج چهارم ، كه به عنوان نايب‌السلطنه امور كشور را اداره مىكرد ، ميرزا ابو طالب را به كاخ خود دعوت كرد . ابو القاسم نجفى ، ( بمبئى ) ص 81 نام جانشين و فرزند وى شيخ محمد حسن نجفى بود و من اين را خود مىدانم و در دهها تصانيف وى ديده مىشود ، درحالىكه در مطلع انوار ( صفحات 81 و 550 ) ضمن شرح حال وى ، شيخ محمد حسين نوشته شده كه اشتباه است . احمد شيخ ، ديوبندى ص 84 مؤلف مطلع انوار در فهرست تصانيف وى از كتاب « اسرار الهدى جواب انوار الهدى » نام برده و تصريح دارد كه « اسرار الهدى » را در اختيار داشته است . در اينجا به علتى ، مؤلف مطلع انوار دچار اشتباه شده است . در سال 1322 ه ق چاپخانهء تصوير عالم در لكنهو كتابى با عنوان « صراط مستقيم » ، تأليف مرحوم حاج غلام على اسماعيل را به چاپ رسانده و در آخرين صفحهء اين كتاب ،