سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
68
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
( 1180 ه ق ) از لكنهو به مرشدآباد به محضر پدرش رفت . پس از وفات محمّد اصفهانى در سال 1189 ه ق به لكنهو بازگشت . آصف الدوله او را به عنوان حاكم به اتاوه فرستاد ، بعد از دو سال دوباره به لكنهو باز آمد . هنگامى كه يك نفر انگليسى به نام اسكندر « 1 » حاكم گوركهپور شد ، همراه وى به آنجا رفت . بعد از خدمت سهساله اسكندر از مقام خود معزول شد ، ميرزا به لكنهو آمد و عزلت اختيار كرد و نواب آصف الدوله براى او مستمرى برقرار كرد . ميرزا به منظور شكايت از آصف الدوله در سال 1202 ه ق به نزد لرد كارنوالس به كلكته رفت تا دربارهء مستمرى خود صحبت كند ، اما در آن زمان لرد كارنوالس با سلطان تيپو مىجنگيد . ابو طالب چهار سال در كلكته ماند و در حين اقامت يك ساختمان مسكونى و يك باغ ساخت . كارنوالس پس از برگشتن از جنگ ، ميرزا را به لكنهو فرستاد و اختلافش را با آصف الدوله حل كرد ، بعد از آنكه كارنوالس به لندن رفت بين چرى و آصف الدوله اختلاف پيش آمد ، نواب آصف الدوله به ميرزا ابو طالب حكم داد كه با چرى « 2 » ، نمايندهء انگليس برود ، ابو طالب در سال 1210 ه ق از لكنهو به كلكته رفت و ازآنجا همراه با رچردسن « 3 » در ماه رمضان سال 1213 ه ق سفر را آغاز كرد و از راه رأس اميد در 26 شعبان سال 1214 ه ق به لندن رسيد . دو سال و نيم در لندن ماند و در 11 صفر سال 1217 ه ق به پاريس و ازآنجا به كلكته برگشت . ميرزا ابو طالب در سال 1220 ه ق در كلكته درگذشت . تصانيف او عبارتند از : 1 - منتخب رياض الشعراء داغستانى 2 - خلاصة الافكار ( تأليف 1219 ه ق ، كلكته ) 3 - مسير طالبى « 4 » فى بلاد افرنجى ( چاپ 1812 ه ق ، ترجمهء انگليسى ) 4 - ترتيب و تصحيح ديوان حافظ ( چاپ اوّل ، كلكته ) 5 - تفضيح الغافلين 6 - تاريخ عهد آصف الدوله ( ترجمهء انگليسى ) .
--> ( 1 ) - Alexander ( 2 ) - Cherry ( 3 ) - Ricardson ( 4 ) - در ايران هم چاپ شده است . م