سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
647
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
خدمت زمينداران و حكومت درنيامد ، ولى سليمان يارجنگ بدون اينكه وى خدمتى به او كرده باشد ماهانه سى روپيه بهطور مقررى به وى پرداخت مىكرد ولى او از گرفتن آن امتناع مىورزيد و مولوى احمد حسين سرسوى استاد دانشگاه عثمانيه آن مبلغ را جمع كرد ، هنگامى كه به چهارصد روپيه رسيد ، به خدمت مولانا آورد و تقديم او كرد . مولانا با آن پول به سفر حج رفت و پس از مراجعت از حج دوباره به حيدرآباد آمد و در همان جا درحالىكه بيش از هفتاد سال داشت در سال 1932 م درگذشت . استادان وى مولوى محمد على ، مولوى قطب الدّين فرنگى محل ، مولوى غلامحسين كنتورى ، مولوى تفضل حسين بنارسى ، مولوى تفضل حسين فتحپورى ، مولوى خادم حسين و مولوى امداد على حافظ كامل بودند و علماى معاصر نيز او را عالم حقيقى و فقيه و مجتهد جامع الشرائط مىدانستند . مظهر حسن ، حافظ 1263 ه ق / 1847 م 1319 ه ق / 1901 م مولانا حافظ سيد مظهر حسن بن نوروز على در « مصطفىآباد بلوك راى بريلى » در سال 1263 ه ق به دنيا آمد و برادر بزرگتر محمد مهدى اديب بود . مظهر حسن نام تاريخى اوست . وى تحصيلات ابتدايى را در منزل خود فراگرفت و پس از آن به لكنهو رفت و نزد مولوى سيد حسين ساكن كه داراى كمال و جمال و مفتى نواب ميرزا بود درس خواند . وى فردى باهوش ، عابد ، زاهد و متقى بود . حافظهاى قوى داشت ، بهطورى كه در يك ماه پنج جزء قرآن را حفظ مىكرد . زمين و تيول از طرف شاهان دهلى و اوده به خانوادهء او داده شده بود . مردم عليه پدرش مدعى شده بودند ، اما همهء آنها را شكست داد و مولوى تمام زمينها را با نظارت مفتى نواب ميرزا به صورت شرعى بين مردم تقسيم كرد ولى از باقيماندهء ما يملك خود ساليانه شش هزار روپيه درآمد داشت . وى به مناظره علاقه داشت . تورات و انجيل را از حفظ بود . مسيحيان از وى گريزان بودند و مناظرهاى كتبى با غلام احمد قاديانى برگزار كرد و او را شكست داد و در روزنامه اعلام كرد كه غلام احمد به سؤالات او نتوانسته است پاسخ دهد . وى در 27 رجب 1319 ه ق درگذشت .