سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
599
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مولوى محمد اصغر ممتاز الافاضل و چند پسر و دختر ديگر از او باقى ماند . مفتى محمد قلى 1188 ه ق / 1774 م 1260 ه ق / 1844 م مولانا ، المفتى ، السيد محمد قلى خان بن السيد محمد حسين بن السيد حامد حسين بن السيد زين العابدين الموسوى نيشابورى از اكابر متكلمين و اجلهء علماى اعلام و مناظرين فخام بود . وى براى بالا بردن مقام شريعت و دين و ملت كوشش فراوان كرد ، بهطورى كه خدمات شايستهء او در كتب متأخرين نوشته شده است . بديهى است كسى كه طريقهء آل محمّد را احيا كند ، شهرتش همه جا پخش مىشود . در اكثر علوم دينى و فنون مختلف بويژه در تفسير و علم كلام بىنظير بود . كتاب تقريب الافهام و تفسير آيات الاحكام او دليلى بر تبحر و علم و فضل و علوّ مرتبهء اوست و بهطور كلى شرح صفات جامع و توصيف شخصيت او در اين مختصر نمىگنجد . زبانش مظهر اسرار تحقيق * ضميرش مطلع انوار توفيق ز توضيح بيانش گشت روشن * بر اهل علم هر مشكل ز هر فن جدّ بزرگوارش مولانا سيد شرف الدّين در حادثهء هلاكو از وطن خود هجرت كرد و به هندوستان رفت . وى داراى كمالات ظاهرى و باطنى بود و در قريهء كنتور سكونت داشت و در همان جا درگذشت . سپس پسرش سيد عزّ الدّين جانشين پدر شد و فرزندش سيد علاء الدّين در قريهء كنتور به دنيا آمد و بعد از طى دوران كودكى به مدارج عاليه علوم ظاهرى و باطنى رسيد . مير سيد حسين بن عز الدّين ملقب به سيد علاء الدّين به مدارج عاليه و رشد دستيافت و شخصى سخاوتمند بود و كتابهاى با ارزش تأليف كرد و در كنتور وفات يافت . هماكنون سادات نيشابورى كه در كنتور زندگى مىكنند از نسل علاء الدّين هستند و جزء اعيان و اشراف به شمار مىروند . مرقد پاك علاء الدّين در كنتور زيارتگاه خاص و عام است . علامه محمد قلى بامداد دوشنبه پنجم ماه ذيقعده سال 1188 ه ق تولد يافت و در همان زمان در 22 همان ماه و سال نواب شجاع الدوله درگذشت . وى علوم دينى را نزد افاضل عهد خود و معارف يقينى را نزد غفران مآب مولانا السيد دلدار على طاب ثراه كسب كرد و در اكثر علوم و فنون محقق بىنظير و عالمى دقيق و كامل بود و