سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

592

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

محمد على حيدرآبادى طبسى 1255 ه ق / 1839 م 1320 ه ق / 1904 م علامه محمد على بن صفر على بيگ ، در قريهء طبس متولد شد و بعد از تحصيلات ابتدايى به عراق رفت و از محضر علماى آنجا استفاده كرد ، وى شاگرد رشيد آية اللّه شيخ مرتضى بود و بعد از اينكه فارغ التحصيل شد به حج رفت و پس از اقامتى طولانى در بمبئى و بيگن‌پلى به حيدرآباد رفت و سرانجام در كوتله عالىجاه سكونت گزيد . از مقام علمى و تقوا و اخلاق نيكو و سادگى برخوردار بود و مردم به او احترام مىگذاشتند و از كرامات او سخن مىگفتند و به فقرا كمك مىكرد و از راه فروش تنباكو زندگى مىگذرانيد . عبد الحى مىنويسد كه نواب مختار الملك يك‌صد روپيه و نواب امداد جنگ سيصد روپيه ماهانه براى او مقررى تعيين كرده بودند و بنا به قول محمد حسين وى در سن هفتادسالگى ( ذىالحجه 1320 ه ق ) وفات يافت . شاگردان او از اين قرار بودند : مولوى حسينى ميان ، بانى معبد محلهء دارالشفاء ؛ مولوى صادق على ؛ مولوى حيدر على ، مدرس مدرسهء عاليه ؛ مولوى كاظم على ، استاد نواب شهامت جنگ ؛ مولوى ميرزا حيدر بيگ ، بيگن‌پلى ، مدرس مدرسهء سركار نظام ؛ مولوى سيد احمد اللّه ؛ مولوى حسنو ميان معقولى ؛ فرزندش مولانا على نقى . تصانيف او عبارتند از : تبيان المسائل ؛ مجمع المسائل ؛ هدايت المؤمنين ( چاپ 1289 ه ق ) ؛ رسالهء طهارت ؛ منظومهء فقه ؛ مفاتيح الاصول ؛ انوار الابصار ؛ اثبات النبوة ؛ تفسير آيهء نور و غيره . محمد على ، مهاجر كربلا 1256 ه ق / 1840 م 1332 ه ق / 1913 م مولانا سيد محمد على ، فردى عالم و مقدس و نيز مدرس بود . از زادگاه خود ( شايد جونپور ) هجرت كرد و به كربلاى معلا رفت و در همان جا درگذشت . قائم مقام سيد محمد هاشم ، فرماندار جونپور تاريخ وفاتش را به نظم درآورده است : الامان از كج‌روى آسمان * حيف از جور و تعدى زمان نامه از كربلا قاصد رساند * عالم ديندار در عالم نماند