سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
558
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
محمد رضا فلسفى 1298 ه ق / 1881 م 1340 ه ق / 1922 م استاد علما ، خطيب و فيلسوف ، مولانا سيد محمد رضا از اهالى شمسپور بلوك جونپور بود . در لكنهو به تحصيل علم پرداخت و يكى از شاگردان خاص سيد محمد باقر و مولانا ظهور حسين به شمار مىرفت . سخنرانيهاى او بيشتر در مورد منطق استدلالى ، فلسفه و قرآن مجيد بود و او به زبانهاى اردو ، فارسى و عربى تسلط داشت و حدود ده هزار بيت از اشعار عربى از حفظ بود و چون به تدريس علاقه داشت در مدرسهء ايمانيهء لكنهو تدريس مىكرد ، سپس ازآنجا رفت و در دبيرستان وثيقه درس مىداد . سيد محمد باقر به او علاقه داشت و او را فردى شايسته مىدانست . به همين سبب در سال 1333 ه ق به عنوان استاد علوم معقول در سلطان المدارس معيّن شد و در آنجا منطق و فلسفه تدريس مىكرد و نيز در كلاس سند الافاضل حمد اللّه ، شرح مطالع انوار ، شرح تجريد ، ملا صدرا و كتابهاى مهم ديگر را درس مىداد . بنا به گفتهء مولانا سعادت حسين ، مولانا محمد رضا از سال 1900 تا 1915 م رئيس دبيرستان وثيقه بود . از سالهاى 1904 تا 1918 م مجالس دههء محرم را در سيالكوت برگزار مىكرد . نواب سر فتحعلى خان قزلباش وجود او را غنيمت مىشمرد و او را به لاهور دعوت كرد و براى او احترام قايل شد . وى دبستان فلسفه ، ملا صدرا و افكار بو على سينا را با سادگى تمام بيان مىكرد . مولانا سبط حسن و مولانا محمد رضا در آن زمان از واعظان ممتاز به شمار مىرفتند . مولانا محمد رضا در 16 جمادى الثانى 1340 ه ق / 13 فوريه 1922 م درگذشت . فرزندان او عبارتند از : مولانا سيد محمد ، صدر الافاضل ؛ مرحوم مولانا سيد على صدر الافاضل كه مدرك فوق ليسانس نيز داشت . محمد رضا لاهرپورى 1346 ه ق / 1927 م مولانا محمد رضا لاهرپورى صاحب علم و فضل و فردى متقى و مقدس و امام جماعت مسجد راجه امير الدوله بهادر بود . وى حدود سال 1346 ه ق / 1927 م درگذشت . تصانيف او عبارتند از : ( جزء سوّم قرآن مجيد ) ؛ سفرنامه ؛ كتاب مناظره ؛ تحفهء محمّد رضا ( فقه ، چاپى ) .