سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

544

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

وى املاك موروثى اجداد و كتابخانهء عظيم را منظم ساخت و براى حفاظت و ترقى آن كوشيد . مولانا علن از صداى گرمى برخوردار بود و شنوندگان را جذب مىكرد ، به هنگام شرح مصائب اهل بيت عليهم السّلام خود مىگريست و مردم را هم مىگريانيد . مولانا علن از لكنهو به نقاط ديگر هم سفر كرد و عموم مردم حتى استاندار يا نايب‌السلطنهء وقت از وى با اعزاز و احترام استقبال مىكردند . ايستگاه راه‌آهن با فرش و حلقه‌هاى گل تزيين مىشد و تخت روان را امرا و سادات بر دوش خود حمل مىكردند و تكبيرگويان به حركت درمىآوردند . سنگ بنياد مسجد را وى مىنهاد ، امرا و سادات از نقاط دور به ملاقات و زيارت او مىآمدند و رسم استقبال مظفرنگر به صورت استقبال بىمثال بود . بعد از سيد بچهن ، مولانا علن مجتهد كامل و از نظر فقاهت و خطابت در شبه قارهء هند منحصر به فرد بود . وى در عين اعزاز و اقبال و عروج در روز جمعه 28 رجب 1325 ه ق در لكنهو درگذشت و در حسينيهء غفران مآب به خاك سپرده شد . فرزندان او عبارتند از : ظفر مهدى معروف به جفن ؛ سيد محمد آقا ( ولادت در حدود 1302 ه ق ) بعد از تكميل علوم متداوله به نجف رفت و در همان جا در حدود سال 1327 ه ق ) درگذشت ؛ دلدار على معروف به منه آقا ؛ سيد رضى هدف ؛ ( درگذشته مه 1946 م ) . شاگردان او عبارتند از : مولانا آقا حسن ( درگذشته به سال 1348 ه ق ) ؛ مولانا سبط حسين ( درگذشته به سال 1371 ه ق ) ؛ مولانا ابن حسن ( درگذشته به سال 1368 ه ق ) ؛ مولانا سيد احمد ( درگذشته به سال 1368 ه ق ) ؛ مولانا سيد محمد تقى ؛ مولانا ابو الحسن ( درگذشته به سال 1355 ه ق ) ؛ مولانا اعجاز حسن ( درگذشته به سال 1350 ه ق ) ؛ مولانا خواجه مختار احمد ؛ مولانا ظهور الدّين نوگانوى ؛ طبيب سلطانپور ؛ مولوى رضا حسين نوگانوى ؛ مولانا على مردان ؛ مولانا حماد على ؛ مولانا حكيم مظهر حسن ، طبيب مهاراجه بنارس مؤلف تاريخ بنارس و رسالهء زاد مظهريه ؛ مولانا مهدى حسن بهيره سادات امام جمعه و جماعت دهلى ؛ مولانا احفاد الحسن ؛ حكيم واجد حسين بهيگ‌پورى ؛ مولانا ساجد على ؛ حكيم سيد احمد ؛ مولانا محمد حسين نوگانوى مؤلف تذكرهء بىبها ؛ مولانا سيد ابو الحسن شاه كشميرى ( درگذشته به سال 1342 ه ق ) . تصانيف او عبارتند از : الروض الاريض فى منجزات المريض ( عربى ) ؛ القول الاسد فى توبة المرتد ( فقه ، چاپى ) ؛ شرح زبدة الاصول ، ( اصول ، فقه ، اردو ) ؛ رسالهء مختصر در بحث غنا ؛ رسالهء مفصل در بحث غنا ؛ تكملهء قواعد المواريث ( چاپى ) ؛ الحديث الحسن فى جواز التسامح فى ادلة الحسن ( عربى ، چاپى ) ، ر . ك : الذريعة ؛ بناء الاسلام ( مجالس ، اردو ، چاپى ) ؛ عمليه در