شود ، همهء آنان بر پاى خودشان مىايستند و عزت و اقبال او آن قدر در اوج قرار داشت كه ستارگان و ابرها در مقابل آن سرنگون مىشدند . ابن خاتون مساجد و بيمارستانهاى متعددى در حيدرآباد احداث كرد و بر علما و فضلا ارج نهاد و به فقرا كمك كرد و براى تعالى كشور و مردم گامهاى مؤثرى برداشت . وى با بىبندوباريهاى جلسات شاهى به مخالفت پرداخت و نفوذ مذهب را رونق بخشيد ، مسجد مكه حيدرآباد و مدارس را آباد كرد ، مدرسه‌اى نيز ساخت كه در آنجا علما ، فقها ، ادبا و فلاسفهء بزرگ به بحث و مباحثه مىپرداختند و به طلاب درس مىدادند . روز سه‌شنبه تعطيل رسمى بود ، در آن روز اجتماعات ادبى برگزار مىشد و شعراى عربى و فارسى داد سخن مىدادند و به جوايز بزرگ مفتخر مىشدند . در كتابخانهء ارزشمند وى علما براى مطالعه حاضر مىشدند ، خودش نيز بعد از فراغت از كارهاى دولتى به تدريس مىپرداخت و به امور تصنيف و تأليف كمك مىكرد ، و نتايج دانش‌دوستى ابن خاتون ، ترجمهء عيون اخبار الرضا نوشتهء ملا على بن طيفور ، « تاريخ حديقة السلاطين » ملا حسين آملى / عاملى ، « شرح نهج البلاغة » و « جوامع الكلام / الكلم » ملا محمد بن شرف الدّين هستند . عكس ابن خاتون در حيدرآباد موجود است ، در آن عكس در لباس علما ديده مىشود ، وى شخصى خوش‌قيافه و بلندقامت و تندرست و توانا بود . تاريخ قطعى ولادت و وفاتش را نتوانستم پيدا كنم ، ولى در حاشيهء روضات الجنات ( چاپ حبل المتين ، اصفهان ، 1382 ه ق ، ج 1 ) نوشته است : نسخهء خطى « ارشاد الاذهان » علامه حلى نزد شيخ عباس قمى بود كه در آن شمس الدّين در 5 محرم 1065 ه ق در حيدرآباد نوشته ، لذا حدس زده مىشود كه علامه ابن خاتون در حدود 1070 ه ق وفات يافته باشد . نشانى مقبرهء ابن خاتون در مآثر دكن ، ص 41 چنين آمده است : قصر كهنه ، دروازهء زنانه ؛ در نزديكى قبر ابن خاتون ، قبرهاى همسرش و ديگران هم وجود دارد . سال وفات ذكر نشده است . تصانيف او عبارتند از : شرح ارشاد علامه ( فقه عربى ) ؛ حواشى بر جامع عباسى قبل از 1050 ه ق ( فقه ، فارسى ) ، سيد احمد حسينى اطلاع مىدهد كه يك نسخهء نفيس شرح جامع عباسى نزد سيد على اصغر قزوينى موجود است . اين نسخه بنا به دستور محمد ناصر سپهسالار در 29 ذيحجّهء 1063 ه ق كتابت شده بود ؛ شرح اربعين بهايى ، موسوم به قطب شاهى ( حديث ، تأليف 1022 ه ق ، چاپ بمبئى ) ؛ كتاب امامت ( عقايد ) ؛ توضيح الاخلاق محمد شاهى ،