سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

498

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

فرزندان او عبارتند از : تاج العلماء محمد ذكى ، سرپرست مدرسة الواعظين لكنهو و عماد العلماء محمد رضى ، ساكن كراچى پاكستان . تصانيف او عبارتند از : شريعة الاسلام ، ( چاپى ) ، عقايد الاطفال ( اردو ) ؛ رساله‌اى در جواب معراج العقول ( عربى ) ؛ كدّ القلم فى جذر الامم ؛ رسالة فى الصرف و النحو ( ناتمام ) . محمد بن على ، ابن خاتون 980 ه ق / 1572 م 1050 ه ق / 1640 م شمس الملة و الدين ، ابو المعالى ، شيخ محمد بن على بن خاتون سمت پيشوايى دكن را داشت و به القاب صدر الشريعة صدر جهان ، جملة الملك مشهور بود ولى او را بيشتر به لقب نواب علامه مىشناختند . در حكومت قطب شاهى دكن علما داراى نفوذ و قدرت سياسى و فرهنگى بودند و به همين مناسبت قوانين و ضوابط دينى حكومت استحكام يافت و نظر به اينكه در دكن هندو و سنى اكثريت مردم را تشكيل مىدادند ، بنابراين منصب « پيشوايى » حايز اهميت بود . و از طرفى ارزش وجود علمايى مانند محمد مؤمن و شيخ بن خاتون و محمد رضا در نبود ايشان شناخته مىشود و نظام حكومت پيشوايى دكن بود كه باب مهم تاريخ تشيع را در حكومت اسلامى گشود و چون در حال حاضر بحث در اين‌باره خارج از موضوع اين كتاب است ، بنابراين سخن بيشترى نمىگوييم . در اينجا زندگى ابن خاتون را كه به عنوان يك عالم شيعى شناخته مىشود ، مورد بررسى قرار مىدهيم . علامه شيخ محمد بن على از اهالى جبل عالم ( جنوب لبنان ) بود . خاندان وى به آل ابن خاتون معروف بودند و در زمرهء علماى قريه‌اى به نام « عيناث » به شمار مىرفتند علماى بزرگى كه در تبليغات دينى به موفقيتهاى عظيمى دست يافتند . شيخ بهايى در ايران و شيخ ابن خاتون در دكن براى ترويج علوم دينى و اشاعهء اخلاق و شريعت كوششهاى فراوانى از خود نشان دادند و مدارج عالى را طى كردند . شجره و نسب ابن خاتون از اين قرار است : « شمس الدّين محمد بن على بن محمد بن خاتون عاملى عيناثى مشهور به ابن خاتون كه از طرف مادر ، خواهرزادهء علامه شيخ بهايى شيخ محمد بن حسين عبد الصمد عاملى منسوب به جبل عامل بود . ابن خاتون از نظر حسب و نسب ،