سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
450
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مولانا در سن پنجاه و سهسالگى در پى بيمارى و انجام عمل جراحى در 29 رجب سال 1379 ه ق مطابق 29 ژانويهء 1960 م درگذشت و در مؤمنپوره به خاك سپرده شد . از مولانا دو دختر و يك پسر به نام شمس الزمان باقى مانده است . تصانيف او عبارتند از : راز قدرت ، ( 1930 م ، لاهور ) ؛ الحكمة الطالعه ، شرح شمس بازغه ؛ ترجمه جامع المسائل فقه ؛ مضامين و مقالات و حواشى متعدد ديگر . قمر حسن امروهوى 1350 ه ق / 1932 م مولانا سيد قمر حسن امروهوى از مدرسهء ناظميه مدرك صدر الافاضل را گرفت آنگاه به امروهه آمد و در ميانسالى درگذشت . قمر الدّين اورنگآبادى 1195 ه ق / 1780 م قمر الملة و الدّين شيخ العلماء ، العارف باللّه سيد قمر الدّين در قريهء كيوارى ، بخش ايالت اورنگآباد زندگى مىكرد ، در ميان علماى جنوب ( دكن ) يكى از علما و فضلاى صاحب مرتبت به شمار مىرفت . در زهد و تقوا و عرفان از ساير همعصران خود برتر بود و در علوم اسلامى تبحر داشت ، چندين كتاب از او در فهرست كتابخانهء آصفيه حيدرآباد دكن موجود است ، روى اين نسخههاى خطى مهر قادر الدوله ، قادر جنگ ثبت شده و مؤلف فهرست در معرفى « رسالهء جواب سؤالات بعضى ملاحده » به نقل از فخر الاسلام خان معروف به مولوى صفدر نوشته است : آغاز كتاب « حال محرران كلام كه به نام تفسير قرآن است و در حقيقت تغير و تغيير كه آن را از هدايت به ضلالت برده از نورانيت به ظلمانيت آورده است . چند احتمال دارد . » موضوع كتاب اين است كه راجه بدرى ناتهه ، داروغه بيك ، پادشاه عالم غازى مدعى بود كه با خدا صحبت مىكند و براساس اين كج فهمى تفسير سورههاى الضحى و أ لم نشرح را نوشت . اين تفسير را براى تمام علماى دار السلطنة فرستادند ، بجز مولوى فخر خلف شاه نظام الدّين همه تحسين و آفرين گفتند ، راجه تفسير سورهها را همراه با نامههاى علما و قضات كه ممهور بودند ، به شاهجهانآباد ، نزد راجه مكندرا و به دكن فرستاد تا وى نزد علماى دكن براى نظرخواهى بفرستد . چنانكه براى مولوى سيد قمر الدّين خان نيز كتاب و نامه فرستاده شد . مولوى اين رساله را در جواب آن نوشت . اين رساله داراى 8 ورق و در هر ورق 15 سطر است كه به وسيلهء محمد