سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
443
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
ق قادر حسين مدراسى 1250 ه ق / 1834 م 1320 ه ق / 1902 م ملا قادر حسين داعى و مبلغ نامور بمبئى بود . مدارس و مساجد متعددى تأسيس كرد . آغاخانى و اسماعيليان را به عقايد اثناعشرى معتقد ساخت و شيعيان را به شريعت اسلام علاقهمند كرد . او با مخالفت و آزار مردم بمبئى مواجه گشت ، اما با صبر و تحمل و مجاهدت با آنان به مقابله پرداخت . ملا قادر حسين در مدراس متولد شد و در سن هجدهسالگى بود كه پدرش ، حنيف درگذشت . وى تحصيلات ابتدايى را در محضر استادان محلى به پايان رساند و بعد از مدتى عازم عراق شد . شيخ مرتضى انصارى ، مرجع بزرگ هنوز در قيد حيات بود و پس از درگذشت وى در سال 1280 ه ق مرجعيت به شيخ زين العابدين مازندرانى رسيد . ملا در محضر علما و استادان نجف و كربلا به تحصيل علم ادامه داد . حاجى ديوجى بهايى كه در آن زمان براى زيارت به عراق آمده بود از آية اللّه زين العابدين مازندرانى تقاضا كرد كه براى بمبئى شخص فاضل و عالمى را در نظر بگيرد ، ايشان مرحوم قادر حسين را براى بمبئى انتخاب كردند و ملا پس از اقامت دهساله در عراق در ماه ربيع الثانى 1290 ه ق به بمبئى رفت و طبق خواستهء آية اللّه مازندرانى به خدمات تبليغ و تعليم و اخلاق پرداخت . آقاى مازندرانى در ماه ذىالحجّه 1309 ه ق درگذشت . ملا در سال 1319 ه ق به زيارت عتبات عاليات به عراق سفر كرد و در همان جا فوت شد . خانه و مدرسهء ملا در بمبئى هنوز هم باقى است .