سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

441

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

مرحوم هنر سهارن‌پورى در دوران شاهى استاد زبان و ادبيات فارسى در لكنهو بود . خواجه تمام كتابهاى عربى را نزد مولانا خواجه عابد حسين سهارن‌پورى خواند و از سال 1301 ه ق تا 1311 ه ق در كالج عربى منصبيه به تحصيل علم اشتغال داشت ، در سال 1312 ه ق به لكنهو رفت و به مدرسهء حسينيه غفران‌مآب ( مؤسس آن راجه محمودآباد ) وارد شد و بعد به مدرسهء ناظميه رفت و تحصيلات عالى را تمام كرد و مدارك تحصيلى را از طرف مولانا نجم الحسن و جناب آقا اعلم بلد دريافت كرد . درسهاى صدر الافاضل و ممتاز الافاضل را به پايان رساند و مدرك فاضل را از مدرسهء ناظميه به دست آورد و در سال 1317 ه ق در مدرسهء منصبيه بيروت نايب مدرس اعلا شد و سلسلهء تعليم و تعلم را ادامه داد و پيشرفتهايى در روش تدريس مدرسه حاصل شد و علاوه بر آن در شكارپور مدرسه‌اى به نام احسن المدارس تأسيس كرد . وى در سال 1318 ه ق به حيدرآباد دكن رفت و در زمينهء حفظ و قرائت قرآن جلساتى تشكيل داد . آن‌گاه براى زيارت به عراق رفت و با اعلام نجف و كربلا از جمله آية اللّه سيد كاظم طباطبايى ، آية اللّه سيد اسماعيل الصدر الموسوى و نور الاسلام و ضياء الايمان حجة اللّه فى العالمين آخوند ملا كاظم خراسانى ملاقات كرد . در سال 1341 ه ق به سفر حج و زيارت مدينهء منوره مشرف شد و با تلاوت قرآن مجيد به لهجه‌هاى مختلف مردم را تحت تأثير خود قرار داد و افراد بسيارى به مذهب شيعه گرويدند . سرانجام در اوايل سال 1932 م مطابق سال 1351 ه ق درگذشت و در ميروت به خاك سپرده شد . تأليفات او عبارتند از : مناسك حج ، كه به دستور نجم الملة ترجمه كرد ؛ الحج ( مسايل و اركان حج ) ؛ نخبة الاحكام ؛ رسالهء قرائت ؛ تعليم زبان ؛ انيس المحدثين و رفيق الواعظين ( با تقريظ علامه غلامحسنين كنتورى ) ؛ مرآة العقول ( ترجمهء اردو ) و معالم الاصول ( چاپ شده ) . فياض عليخان 1220 ه ق / 1805 م در تاريخ جهان‌نما در ضمن ذكر وقايع حيدرآباد در سال 1220 ه ق آمده است : عالىجناب فضيلت مآب ، مقدس كامل ، عالم عامل فياض عليخان مشغول تحقيق مسايل بود ، و از افراد عالى طبع و محتاط و متواضع و زاهد به شمار مىرفت .