سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
422
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
شاگردان او عبارت بودند از : شيخ مظهر على بنارسى ؛ آقا محمّد عظيمآبادى و سيد محمّد حسن . تصانيف او عبارتند از : شرح تحرير اقليدس ، شرح مجسطى ؛ جامع بهادرخانى كه به شش بخش تقسيم شده است ؛ هندسه ؛ علم الابصار ؛ حساب ؛ خلاصهء فنون گذشته و مساحت و تكسير دواير و غيره ؛ هيئت و اجرام علويه و بسائط سفليه ؛ احكام زيج و تقويم ، اين كتاب را در روز شنبه 15 صفر 1248 ه ق آغاز كرد و در روز سهشنبه 15 جمادى الاول 1248 ه ق به پايان رسانيد و در عهد فرد هستينگ منتشر شد ؛ زيج بهادرخانى ، چاپ كلكته . غلامحسين بنگلورى حيدرآبادى 1270 ه ق / 1853 م 1352 ه ق / 1933 م مولانا سيد غلامحسين از خاندان سادات بنگلور ، مدارس بود . پدرش مير اشرف حسين با پدربزرگش در حيدرآباد دكن مىزيست . او نيز ممكن است در حيدرآباد متولد شده باشد . بعد از اينكه دروس ابتدايى را نزد علماى محلى به پايان رساند براى تحصيل علوم دينى به نجف اشرف و كربلاى معلا مسافرت كرد و به دريافت اجازهء اجتهاد از آية اللّه العظمى شيخ زين العابدين مازندرانى نايل آمد و اجازهء مذكور در آخر كتاب شمس الهداية به تاريخ 15 محرم 1303 ه ق و تحرير فارسى آن در شوال 1305 ه ق و نيز اجازهء مجريه در تاريخ 1311 ه ق و علاوه بر آن اجازهء بدون تاريخ مرحوم سيد ابو القاسم بن سيد على طباطبائى و همچنين شيخ محمد حسين كاظمينى نجفى در تاريخ 20 شوال 1305 ه ق به چاپ رسيده است . مولانا غلامحسين به علوم معقول و منقول و همچنين به زبان فارسى و عربى تسلط داشت و خطيبى بزرگ به شمار مىرفت و مردم حيدرآباد از او پيروى مىكردند . مولانا محمد حسين مؤلف تذكرهء بىبها سنّ مولانا غلامحسين را در سال 1327 ه ق هفتاد سال تخمين زده است . تاريخ وفاتش در مجلهء اصلاح در 8 ربيع الاول 1352 ه ق نوشته شده است . وى با علماى معاصر دربارهء مسايل دقيق علمى بحث و مباحثه مىكرد و با كمك فلسفه در امور اعتقادى نكات تازهاى به دست مىآورد . او با علماى بزرگ لكنهو روابط همپايه داشت . در تأليفش « شمس الهداية » نوشتههاى مولانا على محمّد ، تاج العلماء مولانا عبد اللّه بن محمّد على و مولانا محمّد حسين الن و غيره چاپ شده است . از آثار او كتاب شمس الهداية ، ردّ اعلى من ضلّ بقوله ان علمه تعالى لا يتعلق بالمعدومات