سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
419
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
غلامحسن لكنهوى 1336 ه ق / 1917 م مولانا سيد غلام حسن از شاگردان غفران مآب به شمار مىرفت و در هوش و ذكاوت و نيز تقدس و علم ممتاز بود . تأليفات او عبارتند از : حديقهء هندى و روضة الصالحين كه به صورت ( منظوم ) تدوين شده است . غلامحسنين كنتورى 1247 ه ق / 1831 م 1337 ه ق / 1918 م از ميان علماى بزرگ و مشهور شبه قارهء هند ، علامه غلامحسنين كنتورى را مىتوان نام برد . اگرچه شرح حال وى در بعضى كتب منتشر شده ، اما بازهم نتوانسته منعكسكنندهء خدمات مهم او باشد . علامه كنتورى در علوم و زبانهاى مختلف متبحر بود و به عربى تسلّط كامل داشت . و نيز از نويسندگان فارسى زبان به شمار مىآمد . علامه غلامحسنين كنتورى در 17 ربيع الاول 1247 ه ق در كنتور به دنيا آمد . وى در كودكى تحصيلات ابتدايى را به پايان رساند و در سال 1254 ه ق به لكنهو رفت و در مدرسهء شاهى به تحصيل مشغول شد ، در سال 1262 ه ق با دختر مفتى محمّد قلى ازدواج كرد . از استادانى بزرگ مانند ممتاز العلماء سيد تقى و سيد احمد على محمّدآبادى و همچنين سيد حسن عليين مكان به دريافت اجازاتى نايل آمد . در سال 1862 م به بيمارى فلج مبتلا شد و در همان حال خواب ديد كه دو زن مسيحى انجيل را به دست گرفتهاند و مىگويند كه اگر دين مسيح را قبول كنى فورا شفا خواهى يافت . با شنيدن اين گفته بسيار ناراحت شد بهطورى كه حرارت بدنش بشدت بالا رفت و از عرق خيس شد و در نتيجه از بيمارى فلج نجات يافت . وى به تأسيس مدرسه و نيز انتشار روزنامهاى به نام الاخيار اقدام كرد و كارخانههاى ساعتسازى و صابونسازى را به راه انداخت و چاپخانهاى تأسيس كرد كه انتشار تفسير ممتاز العلماء سيد تقى محصول اين چاپخانه است و مدتها رسالهاى به نام - تهافة الفلاسفة - به چاپ مىرسانيد ، داعى اتحاد شيعه و سنى بود و با علماى سنّى كار مىكرد . چنانكه در تدوين ندوة العلماء با مولانا شبلى همكارى داشت .