سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
12
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
بنابراين علماى پاكستان براى ساختن مدارس به كوشش پرداختند و ابتدا جامعهء محموديه سرگودها و جامعهء اماميهء لاهور را ساختند ، سپس مدارس مخزن العلوم مولتان و باب النجف جارا و ديره اسماعيل خان و جامعهء اماميهء مدرسة الواعظين كراچى و سلطان المدارس جرپور و شارع العلوم حيدرآباد و همينطور جامع المنتظر لاهور و مدرسهء جعفريهء خوشاب و محمّديه ديووال و فيض النجف پبى ، بلوك ديره غازى خان و مدرسهء باقريه كوتله جام بلوك ميانوالى ، رضويه كرور لعل عيسن ، بلوك مظفرگره و مدرسهء زينبيه علىپور گهلوال بلوك مظفرگره ، درس آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله لايلپور و مدرسهء سدهديوره بلوك لايل پوا و جعفريه نارنگ تحصيل چكوال و جامع الغدير احمدپور و از طرف بانى جامع الغدير و جامعهء اماميه ، چهار سال قبل مدرسة الواعظين لاهور و آخوند كلكته و با كوشش شيخ حسن مدرسهاى در پيركوته بلتستان و سپس به مرور زمان 35 مدرسهء ديگر در مناطق كرس و خپلو ساخته شدند . در اسلامآباد نيز مدرسهء جامعهء اهل بيت ساخته شد كه بناى آن هماكنون در حال تكميل است . ميرزا بلال پويا مدرسهاى را در كراچى بنا نهاده است و علاوه بر اين ساختمان عظيم ، مدرسهاى در شهرك رضويه در دست ساختمان است و نيز مدرسهاى در پاراچنار به سرپرستى مولانا سيد پادشاه حسين ساخته شده است . بررسى كامل دربارهء تدريس ، تصنيف ، تأليف ، تبليغ ، مطالعهء سيرت و تاريخ علما ، و خدمات بزرگ و مجاهدات آنان نياز به تدوين كتابى جامع داشت . حجّة الاسلام مولانا حاج سيّد مرتضى حسين با نوشتن كتابى تحت عنوان « تذكرهء علماى شبه قارّه » خدمتى بزرگ را انجام داد ، خداوند كوشش ايشان را مورد قبول قرار دهد . من اين كتاب را خواندهام و زحماتى را كه ايشان در تأليف آن متحمّل شدهاند ، ملاحظه كردهام . نويسنده از من خواست مقدّمهاى بر اين كتاب بنويسم و فهرست علمايى كه ملاقات كردهام تهيّه كنم . بنابراين ، نوشتههاى من مشتمل بر دو بخش است : مقدمه و فهرست علما . فهرست علمايى كه با آنان ملاقات داشتهام : علماى عراق : 1 - آية اللّه آقاى سيد ابو الحسن اصفهانى ، مجتهد اعلم 2 - آية اللّه ميرزا حسين نايينى 3 - آية اللّه آقاى ضياعراقى 4 - آية اللّه شيخ جواد بلاغى 5 - آية اللّه شيخ محمّد حسين آل كاشف الغطاء . علماى لكنهو : 1 - باقر العلوم مولانا سيّد محمّد باقر 2 - ناصر الملة مولانا سيد ناصر حسين 3 - نجم العلماء مولانا سيّد نجم الحسن 4 - ظهور الملة مولانا سيّد ظهور حسن 5 - قدوة العلماء