خانبابا مشار

845

مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون ( فارسي )

ايشان پس از بسيارى حيرت و ترديد دعوى او را پذيرفتند و از پيرامون صبح ازل متفرق گشتند . دولت عثمانى چون مجددا آثار هيجان و انقلاب را در ايشان مشاهده نمود در سنهء 1285 ق جميع بابيه را از آدرنه كوچ داده بهاء اللّه و اتباعش را به عكا و صبح ازل و اتباعش را بجزيرهء قبرس فرستاد . كم مذهبى در تاريخ ديده شده كه در عرض شصت و نه سال ( 1260 - 1329 ) مانند فرقهء ميرزا علىمحمد باب اين همه تغييرات و تبديلات در آن روى داده باشد . دو اختلاف بزرگ در عرض اين مدت ما بين بابيه روى داد و اتحاد اوليهء ايشان را مبدل بانقسام نمود . يكى اختلافى كه بعد از فوت بهاء اللّه ( دوم ذىالقعدهء 1309 ) ما بين خود بهائيان دست داد و بعضى از ايشان پسر بهاء اللّه عباس افندى ( يا عبد البها كه اكنون اين‌طور معروفست ) گرويدند و بعضى ديگر پسر ديگرش ميرزا محمد على بواسطهء اختلافات اكنون بابيه به چهار فرقه منقسم‌اند . ( اول ) كسانى كه خود را ( كل شىء ) مىنامند و ايشان عبارتند از بابيانى كه به همان باب و ما اتى به ايمان آورده ديگر كارى باينكه وصى او كيست ندارند ، عدد ايشان بايد بغايت اندك باشد ( دوم ) ازليان كه ميرزا يحيى نورى ملقب بصبح ازل را ( كه الى يومنا هذا محرم 1359 در حيات و با خانواده و پسران خود در جزيرهء قبرس سكونت دارد - حاشيهء عد ، نقطة الكاف ) وصى و جانشين باب مىدانند و گويند من يظهره اللّه هنوز نيامده است اين طايفه نيز نسبته اندك و عددشان گويا روى به تناقص است . ( سوم ) بهائيانى كه