خواجه همام الدّين محمد متخلص به همام تبريزى : ( 598 - 714 ق ) وى مدتى دراز وزارت آذربايجان داشته و بگفتهء عبد الغنى فخر زمانى 676 با صاحب‌ديوان كه از طرف اباقا خان براى ضبط اموال معين الدّين پروانه بروم رفته همراه بوده و همام از جملهء دويست نفريست كه در تاريخ 706 به تفسير خواجه رشيد الدّين و زير تقريظ نوشته . در روضات الجنات است كه همام با وجود فضائل ظاهرى از باطن صافيهء درويشان مستفيد بوده و گويا ارادت وى به شيخ حسن بلغارى است . در صحف ابراهيم است كه همام در اواخر تارك دنيا شده و از منصب و مال به كلى اعراض نموده مريد شيخ سعيد فرغانى شد و به مكه رفت در مراجعت منزوى شده و طريقهء صوفيه پيش گرفت و در سال 713 يا 714 در تبريز در گذشت و در همان شهر در خانقاهى كه خودش عمارت كرده بود مدفون شد . صاحب مجمل فصيحى مىنويسد همام در 25 صفر 714 كه پير و معمر و صد و شانزده سال از عمرش گذشته - بود در تبريز بحمام رفت و در آنجا وفات نمود . ( دانشمندان آذربايجان ، ص 396 ) ساير مآخذ : رياض العارفين ، ص 410 ، تذكرهء دولتشاه ، ص 142 ، مجمع الفصحاء ج 1 ، ص 656 ، از سعدى تا جامى ، ص 166 ، مقدمهء تاريخ جهانگشا ، جلد اول بقلم ميرزا - محمد خان قزوينى ، ريحانة الادب ج 4 ، ص 321 ، تذكرهء مرآة الخيال ، ص 42 . 1 - ديوان شعر :