خانبابا مشار
603
مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون ( فارسي )
حاصل كرد . سپس نزد ميرزا آقاخان كرمانى به تحصيل منطق شرح اشارات و نزد حاج شيخ ابو جعفر مجتهد بن حاج احمد - آقا احمدى كرمانى بفقه و اصول پرداخت . در سن بيست و هشتسالگى بعزم تحصيل حكمت الهى بطهران آمد و بحوزهء درس اساتيد وقت حاضر شد و در حكمت اطلاع كافى حاصل نكرد بلكه به همان علوم مقدماتى و ادبى و اصول فقه در حدود معالم و شرايع كه درس مىداد وقفه نمود . با حرارت و شورى كه در سر داشت رشتهء طلبهء را رها كرده جزو آزادىخواهان قرار گرفت و در نتيجه در سنهء 1317 ق بنظامت مدرسهء اسلام انتخاب گرديد و در ضمن جزو معلمين آن مدرسه نيز بود . رفته رفته از مدرسه و تدريس و تأليف دست برداشته و بسياست و تشكيل انجمنهاى سرى و روزنامه نگارى پرداخت . در استبداد صغير بمضيقهء مالى و سرگرم زن و فرزند شده در وقايع مشروطه مىتوان گفت كه صاحب ترجمه نه مانند همكارانش بوكالت و مقاماتى رسيد و نه مثل عدهء ديگر گرفتار شكنجه شد و گويا يگانه نتيجهء سالها مجاهدت او همان نمايندگى برادرش ميرزا هدايت اللّه شمس الحكماء بود كه آن هم در دورهء اول فقط عنوانى بوده لا غير . بعد از استقرار مشروطيت به علت بالا رفتن سن و پايبندى عيال قوهء تلاش ادامهء زندگى در طهران به خود نديده اضطرارا به وطن خود بازگشت و بقيهء عمر را در آنجا بسر برد و در موقع تصميم معاودت بكرمان بتصميم همقدمان صميمى خود شغل قضاوت كرمان را قبول