70 ) حاجى ملا محمد جعفر استرآبادى [ 1198 - 1263 ه ق ] : ساكن طهران و از فضلاى زمان و جامع علوم و از تلامذهء آقا سيد على - صاحب رياض - بوده . او را تأليفات بسيار است مانند شرح تجريد در علم كلام ، و كتاب مدائن العلوم كه در علم عربيه است ، و در اصول و فقه تأليفات بسيار دارد . و او در خدمت و محضر آقا سيد مهدى يا شريف العلماء ، محاجه « 1 » با سيد كاظم رشتى ، تلميذ شيخ احمد نموده او را ملزم ساخت . و كتابى در رد شيخ احمد نوشته و بسيار محتاط بوده است . و دو درس مىگفت : يكى اصول ، ديگرى فقه كه از تآليف او بود . و پيش از درس هر روز خطبه مىخواند و بعد از درس دعا مىكرد . كذا فى قصص العلماء « 2 » . 71 ) آخوند ملا حسن يزدى : از تلامذهء آقا سيد محمد طباطبائى - طاب ثراه - بود . مؤلف قصص العلماء آورده كه « 3 » : « وى از معاريف مشاهير فضلاى خطهء ايران و در نهايت زهد و ورع و تقوا و عبادت و در ابكاء « 4 » بر حضرت سيد الشهداء ( ع ) و اقامت عزاى ائمهء هدى بىنهايت مداومت و مواظبت داشت . اوايل حال ، مسكنش دارالخلافهء طهران و در اواخر ساكن كربلاى معلى و مدفنش در همان ارض اقدس و از تأليفات او كتاب مهيج الاحزان است كه اخبار معتبرهء مصيبت را در آن جمع نموده و نهايت اهتمام در اخبار داشته . از شاگردان مرحوم آقا سيد محمد است و دور نيست كه آقا سيد على را هم ادراك كرده باشد . آن جناب اواخر حال مبتلاى مرض رعشه بود . اطبا او را هرروزى به يك مثقال سم الفار « 5 » اعتياد داده بودند و سلطان اعظم فتحعلى شاه خواست كه دختر خود ضياء السلطنه را به پسر او تزويج نمايد . آخوند راضى نشد . بالجمله آخوند موصوف آخر عمر به كربلا سكنى نموده و هميشه در خانهء خود مجلس عزا براى حضرت سيد الشهداء ( ع ) داشت . ذاكرين قرائت مصائب مىنمودند و خود هم در آخر ذكر مصيبت

--> ( 1 ) . محاجه - مغلوب كردن كسى را به اظهار حجت عليه او . ( 2 ) . قصص العلماء ، ص 100 . متن قصص العلماء چنين است : « و او در خدمت و محضر آقا سيد مهدى با شريف العلماء محاجه‌اى با آقا سيد كاظم رشتى تلميذ شيخ احمد نمودند و او را ملزم ساختند » . ( 3 ) . قصص العلماء ، ص 101 . ( 4 ) . ابكاء - گريانيدن . ( 5 ) . سم الفار - ارسنيك .