محمد على آزاد كشميرى
361
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
آن جناب بعد وفات پدر و برادر خود مدتى بسيار در حيات بود . فاضل امجد آقا احمد بن آقا محمد على كه برادرزادهء آن جناب است در كتاب مرآة الاحوال مىفرمايد : « عالىجناب مقدس و معلى القاب ، فضائل و كمالات اكتساب ، علامة الزمان ، وحيد الدوران ، مجتهد بىنظير و فقيه روشن ضمير ، جامع المعقول و المنقول ، حاوى الفروع و الاصول ، المبرا من كل شين ، ذو المناقب و المفاخر ، آقا عبد الحسين بن آقا محمد باقر - مد ظله العالى - عم بزرگوار فقير ، فاضلى است نحرير و عالمى بىنظير ، سرآمد پارسايان و عباد ، و سرخيل اصحاب مكرمت و سداد است و در اكثرى از علوم ، خاصه فقه و اصول ، امام همام ، در مجاهدات و رياضات و قوت عبادات از كبراى اولياى عالىمقام ، و بغايت كريم النفس و وارسته و بسى قانع و بىساخته است . شرح كيفيت سلوك و رياضات آن مجاهد را مقامى عظيم بايد و تفصيل آن در حوصلهء تحرير نمىآيد . اگر شمهاى بهطور علماى دنيادار رفتار و با اعاظم هر ديار رسم مراسلات و مكاتبات را برقرار مىداشت و متوجه امور فقرا و خيرات و مبرات مىشد ظاهر آن است كه نام آن عالىمقام در اشتهار ، فايق بر اكثر علماى اعلام مىشد و لكن به جهت انزوا و گوشهگيرى و گريختن از معاشرت - حتى امامت جمعه و جماعت - به حدى رسيده است كه اغلب ناس به نام آن زبدهء انام مطلع نيستند تا به مقدار فضيلت چه رسد . ولادت باسعادت او ظاهرا در بلدهء بهبهان اتفاق افتاد « 1 » و در خدمت جد بزرگوار ، علوم شرعيه را استفاده نموده و در عصر آن مرحوم ، مرجع انام در اخذ فتاوى و احكام شد ، و اجازهء مبسوطه به ايشان دادند و مردم را به رجوع و استفتا از خدمتش حكم فرمودند . پس از آنكه والدش به رحمت ايزدى پيوست ، بندگان وحيد الزمان ميرزا محمد مهدى شهرستانى ، و جناب مستغنى الالقاب آقا مير سيد على طباطبائى با ساير علما و مؤمنين از خدمتش خواهش نمودند كه در مقام آن جنتمكان به نماز مشغول شوند . بعد از الحاح بسيار چند روزى مشغول شد و خلق به رغبت تمام حاضر مىشدند . چون مدت دو ماه تقريبا گذشت موقوف نمود و فرمود كه امامت مقامى است عظيم و تحمل آن بر من مشكل است » .
--> ( 1 ) . مرآة الاحوال : « ولادت باسعادتش ظاهرا در كربلاى معلى اتفاق افتاد » .