محمد على آزاد كشميرى
343
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
اعاظم و اعيان ، چون مردم ديده به اعزاز ، و در فهميدن شعر فارسى و رسيدن به نيك و بد آن بىانباز ، و شعراى عصر در سخنسنجى او در اهتزاز بودند . اگرچه خود نمىگفت اما شعر درست و مستحسن را در مذاق او عجب تأثيرى بود . هرروزه هنگام عصر ، مجلس شعرا مانند مولانا قواس و مولى محمد جواد بن ملا مؤمن شمس - متولى مسجد جامع - كه او نيز شاعرى شيرينزبان و در فن تاريخ ، زبدهء اماثل و اقران بود ، و ساير شعرا در منزل او منعقد مىشد و هركس آنچه خيال كرده بود به خدمتش مىنمود و همگى رد و قبول او را مسلّم مىداشتند . در نجوم و استخراج تقاويم كواكب ، دقيقهياب ، در هيئت و رياضى ، ثانى بطلميوس و جاماسب ، و در برآوردن خبى « 1 » و احكام نجومى ، مهر جهانتاب ، و تا بود مدار استخراج در آن نواح به آن والاجناب بود . معرفة التقويم و رساله در اسطرلاب و رساله در هيئت به خدمت او خواندهام . چند سال قبل از اين به ملاء اعلى انتقال و اولاد از او مخلف نشد . » 6 ) السيد طيب بن السيد محمد : « 2 » برادر سيد على سابق الذكر است . صاحب تحفة العالم آورده كه : « عالمى عالىقدر و در اكثرى از علوم ، خاصه در نحو و منطق و بديع ، فضايلگستر بود . كسب فضائل از سيد زين الدّين - عليه الرحمة - نموده و در عراق و فارس و گيلان كه هميشه مشحون به دانشمندان و اعلاماند ، به فيض صحبت بسيارى از آنها رسيده . بغايت هموار و از عبّاد روزگار بود . در حاير حسين ( ع ) در حين مجاورت به بهشت جاودان انتقال نمود . اللهم احشره مع الشهداء . اولاد امجاد او : سيد جعفر ، سيد مهدى ، سيد محمد ، سيد اسد اللّه » . 7 ) مولانا آقا محمد بيدآبادى : « 3 » بيدآباد از اعظم محلات دارالسلطنهء اصفهان كه بغايت معمور و به لطافت آبوهوا مشهور و مولد آن برگزيدهء رب غفور است كه مراتب فضيلتش كالشمس فى وسط النهار ، آفاق را نورانى دارد و بىنياز از اوصاف و بيان است كذا فى تحفة العالم . از تلامذهء آقاى موصوف سيد اسماعيل بن سيد مرتضى بن نور الدّين بن سيد نعمة اللّه جزايرى است كه ذكرش خواهد آمد انشاءاللّه تعالى .
--> ( 1 ) - خبى - پنهانشده ، مخفى ، نهفته ( معين ) . ( 2 ) - تحفة العالم ، ص 127 . ( 3 ) - تحفة العالم ، ص 128 .