174 ) استاد الكل آقا محمد باقر بن اكمل الدّين محمد الاصبهانى البهبهانى الحائرى [ 1117 - 1205 ه . ق ] : « 1 » مولد و منشأ او بهبهان - به باى موحده و هاى ساكنه و باى موحدهء ديگر قبل از هاى ديگر - كه از توابع بلاد ايران است بوده و او تا مدتى در آنجا ساكن بود ، بعد از آن بقيهء عمر به مجاورت كربلاى معلى ممتاز گشت . وى از اعاظم مشايخ علماى دين مبين و كبار فقها و محدثين و سند اكثر علماى ما بعد او الى الآن ، بلكه سلسلهء تلمذ جميع مشاهير ايشان به‌سوى او منتهى مىشود ، لهذا ميان ايشان ملقب به « استاد الكل فى الكل » گرديد . صاحب تكملهء امل الآمل كه معاصر او بود ذكر شريفش بدين عنوان آورده : « آقا محمد باقر بن اكمل الدّين محمد الاصبهانى البهبهانى الحائرى . فقيه العصر ، فريد الدهر ، وحيد الزمان ، صدر فضلاء الزمان ، صاحب الفكر العميق و الذهن الدقيق ، صرف عمره فى اقتناء العلوم و اكتساب المعارف و الدقائق و تكميل النفس بالعلم بالحقائق . فحباه اللّه باستعداده علوما لم يسبقه احد فيها من المتقدمين و لا يلحقه احد من المتأخرين الا بالاخذ منه ، و رزقه من العلوم ما لا عين رأت و لا اذن سمعت لدقتها و رقتها و وقوعها موقعها ، فصار اليوم اماما فى العلم و ركنا للدين و شمسا لازالة ظلم الجهالة و بدرا لازاحة دياجير البطالة ، فاستنارت الطلبة بعلومه و استضاء الطالبون بفهومه ، و استطارت فتاواه كشعاع الشمس فى الاشراق . مد اللّه ظلاله على العالمين و امدهم بجود وجوده الى يوم الدّين » . و در اواخر احوال آن جناب آورده : « و بالجملة شرح فضله و اخلاقه و عبادته ليس فى مقدرتنا و لا يصل اليه مكنتنا و قدرتنا . و تآليفه كثيرة و تصانيفه غفيرة فى العلوم الخطيرة و الفنون الكثيرة الفقه و الرجال و اصول الفقه ، و هى لشهرتها لا تحتاج الى الذكر و العد . و اليوم هو - ادام اللّه ظله الوارف على التالد و الطارف - مقيم فى ذلك المشهد صابرا على مضض الفتن الكامنة فى ذلك المورد ، لصغرها فى جنب تلك الفيوضات و عدم خطرها عند ما يرد عليه من العلوم الواردات . و قد رزقنى اللّه مطالعة طلعته المباركة فى سفرة الحج فى سنة 1175 ثمان و سبعين بعد المائة و الالف . نسأل اللّه معه العود الى تلك المشاهد لنستريح فى المساكن و الملاحد » . انتهى كلامه . و سيد عبد اللطيف خان شوشترى در تحفة العالم به تقريب ذكر سكنهء كربلاى معلى آورده : « ذو المناقب و المفاخر ، المولى محمد باقر البهبهانى رحمه اللّه . ذكر او به تقريبات گذشت . وى از اعلام

--> ( 1 ) . تتميم امل الآمل ، ص 74 ، مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 384 ، الكرام البررة ، ج 1 ، ص 171 ، روضات الجنات ، ج 2 ، ص 94 ، تحفة العالم ، ص 185 و 131 ، انساب المجلسيين ، مرآة الاحوال جهان‌نما ، ص 109 به بعد .