162 ) شمس الدّين [ الدهلوى 1115 - 1183 ه . ق ] : « 1 » تخلص او « فقير » بود . در تذكرهء نتايج الافكار مسطور است : « گنجينهء فنون دلپذير ، شمس الدّين فقير ، كه اصلش شاه‌جهان‌آباد است ، پيكر لطيفش در سنهء خمس عشر و مائة و الف همان‌جا قباى هستى پوشيده و سلسله نسب آبائى او به عباس - عم النبى صلى اللّه عليه و آله و از طرف مادر به سادات منتهى مىشود . وى از اعيان آن ديار خلد آثار است . به خدمت علماى وقت به كسب كمالات گرائيده از ذهن نقاد ، استعداد شايسته و دستگاه بايسته به هم رسانيد ، و در فنون نظم و نثر و معانى و بيان و بديع و عروض و قوافى از منتخبين روزگار گرديد . و در آغاز عشرهء خامسه بعد مائة و الف ، ترك حوائق « 2 » دنيوى كرده كسوت فقر را دربر كشيد و در همان روزها متوجه سياحت دكن گشته در اورنگ‌آباد ، رنگ قيام ريخت و پس از پنج سال به معيت قزلباش خان به شاه‌جهان‌آباد مراجعت كرد . امرا و اكابر آن بلدهء فرخنده به تعظيم و تكريمش مىپرداختند . على الخصوص فىمابين وى و عليقلى خان ظفر جنگ داغستانى سررشتهء ارتباط و اتحاد به مرتبهء كمال استحكام يافته بود . لختى هم به رقابت نواب عماد الملك وزير بن امير الامراء فيروز جنگ بن آصف جاه پرداخت . پستر قطع تعلق مرافقت نموده در اكبرآباد منزوى گشت . از تصنيفات وى ديوان و مثنوى واله سلطان و حدائق البلاغة مشهور است . و آخر عمر به عزم زيارت امكنهء متبركه به اورنگ‌آباد برخورد و به توقف يك هفته سرى به بندر سورت كشيد و از آنجا بعد فوز به منزل مقصود و حصول نقد مراد به بصره رسيده به عزيمت هند به مركب دريا نشست . قضا را كشتى شكست و سرمايهء حياتش در گرداب فنا افتاد . اين ماجرا در سنهء ثلث و ثمانين و مائة و الف ( 1183 ) رو داد . از تصانيف او است : حدائق البلاغة ، و مثنوى شمس الضحى ، و مثنوى در مكنون » .

--> ( 1 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 351 ، نتايج الافكار ، ص 547 ، رياض العارفين ، ص 120 ، شمع انجمن ، ص 279 ، عقد ثريا ، ص 43 ، خزانهء عامره ، ص 375 . ( 2 ) - در متن چنين است ولى ظاهرا بايستى علايق باشد .