محمد على آزاد كشميرى
241
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
66 ) ملا رفيع المشهدى متخلص به باذل [ - 1123 ه . ق ] : « 1 » از شاعران مقبول و مداح خاندان رسول و سرآمد ناظمان فحول بود . كتاب حملهء حيدرى از مصنفات او يادگار و مشهور بر ديار و امصار است . حشره اللّه مع مواليه من الائمة الاطهار . در بعض تذكرهها مسطور است كه محمد رفيع خان باذل تخلص از سلسلهء ميرزا جعفر مشهدى در زمان عالمگير پادشاه با خال خود محمد طاهر مشهدى معروف به « وزير خان » از مشهد مقدس وارد هندوستان گرديد . مدتى به ديوانى « 2 » شاهزاده محمد معز الدّين پسرزادهء آن پادشاه مغفور اشتغال داشت . در اواخر به قلعهدارى گواليار مأمور بود و چندى به حراست آن قلعهء آسمانپيكر قيام مىنمود . بعد از فوت عالمگير پادشاه از آن منصب معزول گرديد و در دارالخلافهء شاهجهانآباد عزلت و انزوا گزيد . در شهور سنهء هزار و يكصد و بيست و سه ( 1123 ) بقا از اين دار فانى به ساحت جاودانى كشيد . « جامهر على بجنتش داد » تاريخ فوت او يافتهاند . از آثار طبع سخنپردازش آنچه بر صفحهء روزگار مانده كتاب حملهء حيدرى است كه بهسبب فرط شهرت و رغبت طبايع ، رقم نسخ بر شاهنامهء حكيم فردوسى كشيده . هرچند به حسب لفظ در جنب شاهنامه حكم چراغ پيش آفتاب دارد اما نظر به مرتبهء معنوى كه مشتمل است بر غزوات معجز آيات اسد اللّه الغالب - عليه السلام - و مفاد بسيارى از احاديث شريفه در آن مندرج است صدهزار شاهنامه به بهاى يك بيتش نمىرسد ! ! 67 ) مولانا محمد هادى [ الخراسانى : - 1134 ه . ق ] « 3 » از افاضل عصر خود بود . در تذكرهء شيخ على حزين مسطور است : « الاديب المتأدب بآداب المبادى المولى محمد هادى از مشهد مقدس رضوى در اصفهان مقام اختيار نمود . روزگارى دراز در آن بلده به صفاى وقت به مصاحبت اصدقا و افادهء معارف سپرى ساخت . الحق از جملهء اعاظم ارباب عمائم بود . خصال حميدهاش به كمال و به غايت خوشصحبت و شيرينمقال و بار اقم اين مقال سالها انس و اتصال داشت . در سال هزار و يكصد و سى و چهار ( 1134 ) از اين دار بىقرار به عالم انوار پيوست . اگرچه طبع به انشاد شعر گاهگاه مىگماشت اما از بدايت حال به اين شيوه ميل و رغبت نموده هر ضعفى كه در
--> ( 1 ) - طبقات اعلام الشيعة ، ص 286 ، مطلع الشمس ، ج 2 ، ص 425 ، سرو آزاد ، ص 141 ، كلمات الشعراء ، ص 10 ، تذكرهء حسينى ، ص 72 ، شمع انجمن ، ص 81 ، قاموس الاعلام ، ص 2293 ، نتايج الافكار ، ص 111 ، الذريعة ، قسم اول از جزء نهم ، ص 118 ، صحف ابراهيم . ( 2 ) - ديوانى - صاحب منصب حكومت و قضاوت ، شاعر پادشاهى ( ناظم الاطباء ) ( 3 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 800 ، تذكرهء حزين ، ص 134 ، رياض الشعراء .