محمد على آزاد كشميرى
85
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
در لؤلؤة البحرين مسطور است كه : « شيخ صالح فاضل و پرهيزكار و فقيه بود . در اجراى احكام الهى صلب « 1 » بود . در شيراز متوطن شد و رياست آن بلاد بهسوى او منتهى مىگشت و در باب امر به معروف و نهى از منكر به خوبترين قيام اقامت نمود . رعايا و حاكمان آنجا همه بهسبب ورع و تقوايش مطيع و منقاد او بودند . رواج علم و تدريس را در آن بلاد به حدى بر پا داشت كه هيچ كتابى از فنون مختلفه به بلاد شيراز غالبا يافته نمىشود مگر آنكه تبليغ او به مقابله بر آن كتاب مىيابند . وى به امر شاه سليمان صفوى متولى منصب قضا شد و چون خلعت و سند منصب مذكور از جانب پادشاه به او رسيد پوشيدن آن خلعت را قبول نكرد . پس مردم التماس پوشيدن آن كردند و او را از سطوت غضب سلطان تخويف نمودند . ناچار خلعت را بر پشت خود انداخت ! از تصانيف او است : رساله در تفسير اسماء الله الحسنى ، و رسالهء خمريه ، و رساله در بيان جبائر . وفات او در بلدهء شيراز واقع شد . قبرش در آنجا به جوار سيد علاء الدّين حسين مشهور و معروف است . وى از سيد نور الدّين عاملى و شيخ على بن سليمان بحرانى روايت داشت ، و شيخ سليمان بن عبد الله بحرانى از شيخ صالح مذكور روايت دارد . مؤلف مىگويد : در آخر نسخهء كتاب اكمال الدّين و اتمام النعمهء صدوق - عليه الرحمة - كه در كتبخانهء بعض اعلام موجود است عبارتى از خط شيخ صالح مذكور به نظر رسيده كه آن را بعد فراغ از قرائت ملك احمد خضرى كه يكى از شاگردان شيخ و كاتبان كتاب مذبور است تحرير فرموده چون مشتمل بر سنين قرائت بود در اينجا ثبت نمود : « انهاه ايده الله تعالى سماعا صاحب الكتاب الاعز الاجل الاوحد الامجد مولانا ملك احمد الخضرى - هداه الله تعالى سواء الطريق من اوله الى آخره - و كان ذلك فى يوم مبعث خير البرية السابع و العشرون من شهر رجب سنة 1095 و كتب داعيه اقل خلق الله تعالى و احقرهم اليه صالح بن عبد الكريم البحرانى عفا عن والديه و عنه و لله الحمد وحده و صلى الله على محمد و آله الاعلام » . 84 ) الشيخ جعفر بن كمال الدّين بحرانى [ 1014 - 1080 يا 1088 ه ق ] « 2 » : در لؤلؤة البحرين مسطور است كه : « شيخ جعفر مذكور از تلامذهء سيد نور الدّين على بن على بن ابى الحسن عاملى است و هم از شاگردان شيخ على بن سليمان بحرانى بود و از ايشان روايت داشت » . و ايضا آورده : « از پدر خود شنيدم كه شيخ جعفر مذكور و شيخ صالح بن عبد الكريم كه ذكرش گذشت هر دو بهسبب ضيق معيشت از بلاد بحرين بهسوى بلاد شيراز بيرون رفتند و در آنجا مدت قليلى
--> ( 1 ) . صلب - سخت ، استوار . ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 109 ، سلافة العصر ، امل الآمل ، ج 2 ، ص 53 ، لؤلؤة البحرين ، خاتمهء مستدرك الوسائل ، ص 389 ، تحفة العالم ، ص 99 .