كرده كه تا غايت در آن علم مثل آن رساله تأليف ننموده‌اند ] « 1 » . در صلاح و تقوا درجه‌اى عالى داشت و به تعليم شاهزاده عالميان حيدر ميرزا قيام مىنمود و بعد از قضيهء هايلهء ميرزا و استيلاى اسماعيل ميرزا تاب مقاومت ايران نياورده به جانب هند و دكن رفت و به جهت وفور تشيع ، ملازمت سلطان محمد قلى قطب‌شاه اختيار نمود و در آنجا بغايت معتبر شد و مرتبهء وكالت و پيشوائى يافت . اكنون كه تاريخ هجرى به خمس و عشرين و الف رسيده در قيد حيات است و مستحقين هر ديار به وسيلهء جناب ميرزا به سلسلهء عليه انتفاع مىيابند » « 2 » . محمد قاسم معروف به فرشته در تاريخ خود به تقريب ذكر قطب‌شاهيه از سلاطين دكن آورده كه : « مير محمد مؤمن استرآبادى كه آباء و اجدادش نزد سلاطين ايران معزز و مكرم بودند و خود نيز در عهد شاه‌طهماسب صفوى معلم شاهزاده سلطان حيدر بود از قريب بيست و پنج سال وكيل السلطنهء اين درگاه است . و سيد معزى اليه در علوم معقول و منقول متبحر و اعلم علماى عصر خود است . در تقوا و زهد و نيك‌نفسى و حسن خلق ، عديل و نظير خود ندارد و شعر نيك مىگويد و كمال اهليت دارد . از همه خوش‌تر آنكه سلطان قطب‌شاه ، به واجبى ، قدر و مرتبهء آن بزرگوار شناخته مريدوار سلوك مىنمايد ، و دقيقه‌اى از دقايق تواضع و تكريم او فرونمىگذارد . و چون اعتماد تمام به اصابت راى آن روشن ضمير دارد در جميع مهمات ، خصوص كارهاى بزرگ به او رجوع مىكند » « 3 » . 80 ) الشيخ محمد بن حسن بن رجب المقابى اصلا و الرويسى منزلا « 4 » : منسوب است به‌سوى قريهء رويس به تصغير و به ضم راء مهمله . در لؤلؤة البحرين بعد ذكر اسم و نسب او گفته كه : « شيخ مذكور فاضل ، فقيه و امام جمعه و جماعت ، و اول كسى است كه در بحرين بعد فتح شدن آن در دولت سلاطين صفويه نماز جمعه به جاى آورده . شيخ مذكور از تلامذهء سيد ماجد بحرانى است » .

--> ( 1 ) . در عالم‌آراى چاپى ندارد . ( 2 ) . عالم‌آراى عباسى ، ص 146 . ( 3 ) . تاريخ فرشته ، ص . ( 4 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 543 ، لؤلؤة البحرين .