مير سيد على جناب
58
رجال و مشاهير اصفهان ( الاصفهان ) ( فارسي )
مقابل دروازهء شهر نو فرحآباد ، بالاى تپهاى كه امتداد بيرقها با خطى كه گلدسته مسجد بيدآباد ديده مىشد زاويهاى مساوى زاويه اول پيدا كرد و بيرق آخر را نصب نمود ، معلوم است كه امتداد و فاصلهء بيرق اول تا اين بيرق آخر مساوى و موازى مىشود با خط و اصل ميان گلدسته مسجد جمعه و بيدآباد ، اين خط قريب يكهزار و هشتصد متر است . اين خط را به چهل و پنج سانتىمتر كوچك كرد و روى صفحه گذارد و يك سر آن مسجد جمعه و سر ديگر مسجد بيدآباد نوشته [ شد ] . از دو طرف اين خط ، دو زاويه كه بعضى گلدستههاى مسجدها و عمارات مرتفع با اين داشتند معلوم مىكرد و زاويه سيم را هم محض امتحان از خود آن نقطه را روى صفحه معين كرد . و با اين دقت محيط شهر و نقاط مهمه شهر را روى كاغذ آورد و شروع كرد به مساحت خيابانها و كوچهها و پيچها . در اين وقت از ملاحظهء پارهاى احصائيههاى مهم كه در كنار نقشهء شهرها مثل نقشهء « * » . . . قديم و شهر كهنه طهران ثبت است ، در نظر گرفت كه احصائيه مساجد و مدارس و حمّامها و كاروانسراهاى اصفهان را با مساحت و تاريخ بنا در رسالهء مختصرى ثبت و ضميمه نقشه سازد و با تأييد و تفضّل الهى مشغول گشت در تاريخ شوال 1342 [ قمرى ] ، درحالىكه نمىدانست اسم شهر را با سين يا صاد بايد نوشت و هيچگونه اسبابى نداشت غير از اطمينان به اينكه اقدام و استقامت را خداوند يگانه راه چاره قرار داده است . و اينك مطابق فهرست ، قريب هشتاد هزار كتابت حاضر گشته و هيچيكى از فقرات آن را نمىتوان تمام داشت ، زيرا چنانچه هركدام در اول امر تصادفا به خاطر مىرسيد و مورد تحقيق مىشد مكمل آنها هم اتفاقى شده است و شايد بشود » .
--> ( * ) در اصل ناخوانا