مير سيد على جناب
56
رجال و مشاهير اصفهان ( الاصفهان ) ( فارسي )
كم مىبايست زحمت زيادى كشيده باشد تا با اينگونه علوم و صنايع مربوط و مصطلح شده باشد . [ و اما ] شاگردان ناظم العلوم سرمايهء علمى زياد چون نداشتند و به خود ناظم العلوم دسترسى نداشتند در بعضى مطالب مشكله يا عبارات مبهمه ، يك ماه و دو ماه معطل مىشدند تا بالاخره به توسط يك نفر از آشنايان حاج ميرزا عبد الغفار نجم الدوله مطلب خود را جهت نجم الدوله مىنوشت و نجم الدوله يا شخصا جواب را توضيح مىنوشت يا به توسط آقا ميرزا سليمان خان معلم رياضيات دار الفنون مىنوشت . در اين اوقات نجم الدوله نسخهء قانون ناصرى را با رسالهء مثلثات كروى كه قدرى از اين رساله به خط خود نجم الدوله و باقى به خط آقا ميرزا سليمان خان مىباشد جهت مساعدت فرستاد . تحرير اقليدس [ و ] مقالهء دويم زيج الغ بيك را در همين اوقات نزد حاج ملا هادى سدهاى ساكن مدرسهء درب كوشك تحصيل نمود . با آنكه حاجى ملّا هادى كليتا از تدريس رياضيات و غيره خوددارى مىكرد و ليكن جهت دعاگو [ مؤلف ] به اينطور كه ابتدا ، مسأله را سؤال كنم ايشان جواب مطالب را بيان مىكردند كه خلاف التزام نشده باشد ، حتى علوم مخفيه مانند رمل و جفر و اعداد و غيره را بهطور بيان موضوع و فايده و مسايل واضح ساختند كه بطلان آنها مدلل باشد و نيز جغرافيا و كيفيت سطح دواير كروى را ايشان بيان نمودند ، ليكن معتقد بودند كه هركس مدعى باشد به وجود امريكا و ينگىدنيا ، كافر است زيرا مدعى شده است كه از اين طرف زمين به آن طرف مىتوان رفت ، در حالتى كه كوه قاف با آن وصف و عظمت دور اين طرف زمين را گرفته است و كسى نمىتواند از آن عبور كند . در سال 1309 [ قمرى ] به حجاز مشرف شد و [ هنگام ] مراجعت در نجف