درنوردند على الجمله در آن بوديم كه طرز فصحاى متقدمين از هر طرزى اكمل و از هر شيوه‌اى اجملست و اما چون مدتها گذشته و از تصاريف ايام دواوين و تصانيف آنان متروك و مفقود گشته در جستن و ديدن كتب آنان كسى نكوشيده بلكه بيشتر از آن نامه‌ها چشم پوشيده و طبايع متأخرين بغزليات راغب و ابيات سادهء آسان را طالب و همگنانى كه بزعم خود تذكرهء شعرا نوشته‌اند اشعار بلند آن طايفه را متوجه نگشته و از بسيارى آنها خبرى ندارند و خود نام آنان را نشنيده‌اند و شعر ايشان را نديده‌اند و اگر كسى بديدهء تحقيق در آن كتب درنگرد و اطلاعى از اشعار متقدمين حاصل كرده باشد دريابد كه اشعارى كه در تذكره‌هاى سابقه منتخب شده اشعار وسط مايل بمرتبهء پست و ادنى خواهد بود مگر عذر آنان را چنان خواهيم كه بتمامى ديوان متقدمين را نديده‌اند و از آنچه ديده‌اند همين مايه اشعار برگزيده‌اند و العذر عند الكرام مقبول الغرض مر بندهء درگاه شاهنشاه فلك خرگاه را روزگارى اين هوا در سر و اين هوس بخاطر اندر بود كه اگرم فراغتى دست دهد و فرصتى روى نهد اشعار دلپسند و گفتار ارجمند شعراى بزرگوار و فصحاى بلاغت شعار ما تقدم را در دفترى جمع آرم و صورت حال نامعلوم آنان را بخامهء اظهار بنگارم كه رفتگان را تذكارى بود و آيندگان را يادگارى شود و طالبان اشعار گذشتگان با وجود حضور آن دفتر از طلب و حصول ديوان آن طبقه تمامى مستغنى شوند و موزونان سخن‌سنج آينده برهبرى من بنده پيروى آن رهروان كرده بدان راه پسنديده بگروند ازيرا هرگاه هم كه دفترى و ديوانى بدست اندر افتادى خامهء تصرفم بعد از توقف نقطهء نخبه بر آنها برنهادى و هر تذكره‌اى كه فزونى تبصره را ملحوظ رفتى بتحقيق و تدقيق تتبع و تنميق احوال آنها منظور آمدى در مدت سى سال تدريجا مجموعه‌ها و سفينه‌ها و تذكره‌هاى متعدد ديده شد و آنچه دربايستى از آنها گزيده كه اغلب آنان را نامى و جامعى معلوم نبودى تذكره‌هاى معروف نامى را اسامى اينست تذكرهء لب الالباب محمد عوفى تذكرهء مجالس النفائس عليشير نوائى تذكرهء سام ميرزاى صفوى الحسينى تذكرهء ميرزا طاهر نصرآبادى تذكرهء دولتشاه سمرقندى تذكرهء صادق كتاب‌دار صفويه تذكرهء خير البيان تذكرهء هفت اقليم تذكرهء تقى الدّين اوحدى فارسى تذكرهء مير محمد تقى كاشانى تذكرهء موسوم بكعبهء عرفان تذكرهء عرفات مجمع النوادر نظامى عروضى مشهور بسمرقندى موسوم به چهار مقاله تذكرهء محمد بن بدر جاجرمى مونس الاحرار تذكرهء ابو حيان طبيب تذكرهء عليقلى خان واله لكزى تذكرهء ابو طالب خان اصفهانى تذكرهء آتشكدهء آذر بيگدلى تذكرهء اسحاق