محمد قدرت الله گوياموى
5
تذكرهء نتائج الافكار ( فارسي )
مقدمهء مصحّح به طور كلّى تذكرهها را مىتوان به دو دسته تقسيم كرد : دستهء اوّل تذكرههاى عمومى است ، و هركس كه دست بدين كار زده است ، دربارهء تراجم شعراى پيش از روزگار خود ناچار از مراجعه به منابع قديمىتر بوده و استفاده از اين منابع يا با انصاف و عدالت و حقگذارى و امانت صورت گرفته است ، يا با كتمان و پردهپوشى و پنهان داشتن مأخذ . دستهء دوم تذكرههاى عصرى است ، اعم از اينكه قسمت عصرى جزئى از يك تذكرهء عمومى باشد ، يا منحصرا در ذكر احوال شعراى همزمان يك پادشاه يا معاصران تذكره نويس يا گويندگان يك منطقه و سرزمين . تذكرهنويسى در ادبيات فارسى سابقهء طولانى و ممتدّى دارد و يكى از امور مهم و پرارجى است كه از اسلاف ما به يادگار مانده كه در اغلب موارد بسيارى از زواياى تاريك زندگى گويندگان سلف را روشن كرده است . اما آنچه كه عموما در اغلب تذكرهها عادتا به چشم مىخورد اين است كه مؤلفين و مدوّنين تذكرهها در تراجم احوال شعرا و سخنوران راه مبالغه را پيموده و همهء آنها را همسنگ و همطراز يكديگر دانسته و با الفاظ اغراقآميز همه را ستودهاند و كارى با « نقد سخن » ايشان نداشتند و « نقد ادبى » كه