ميرزا محمد على وفا زواره اى

41

تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )

بيست و يك واسطه ، به امام‌زاده حمزة بن موسى كاظم ( ع ) مىرسد . پس از تحصيلات مقدماتى در ايران ، سال 1192 ه . ق براى ادامهء تحصيلات ، به عراق رفت و پس از درك محضر و استجازه از بزرگانى چون ؛ سيد مهدى بحر العلوم ، شيخ جعفر كاشف الغطا ، ملا مهدى نراقى و ميرزاى قمى ، سال 1205 ه . ق به ايران بازگشت و پس از چند سالى توقف در قم و كاشان ، سال 1216 ه . ق وارد اصفهان شد . دورهء دوم زندگى سيّد - كه ، بخش برجستهء عمر اوست - از اين سال آغاز شد . « 1 » اين بخش از حيات او ، داراى وجوه متعدد و گوناگونى است كه كمتر در عالمى ، گرد آمده است . زندگى او در اصفهان ، در آغاز ، با تدريس و امامت جماعت شروع شد و رفته‌رفته او را تبديل به يكى از ناموران مراجع دينى - علمى ، بلكه مركز تلاقى دين و سياست در ايران كرد . او علاوه بر مرجعيت و تدريس و تأليفات متعدد - كه برخى از آن‌ها به زيور طبع ، آراسته شده و طبعش ادامه دارد - و نيز گشايش گره‌هاى گوناگون امور اطرافيان ، مريدان ، متوسلان به او ، اندك اندك ، در دل خلق ، از چنان نفوذى برخوردار گشت كه رجال سياسى ، گاهى با او به رايزنى مىپرداختند . بزرگانى كه تحت تعقيب قرار مىگرفتند ، گاه به او پناه مىبردند و حتى حكومت انگليس ، كه در آن زمان ، براى خود ، قدرت سياسى برتر جهان به شمار مىآمد ، اين نفوذ و محبوبيت را از چشم ، دور نمىداشت . فتحعلى شاه قاجار ، كه بين سال‌هاى 1216 تا 1250 ه . ق چندين بار به اصفهان سفر كرد ، با وى ملاقات نمود . « 2 » در همين تذكره ، ذيل احوال « عندليب كاشى » مىخوانيم : « اكنون ، سال 1247 ه . ق است كه فتحعلى شاه به اصفهان مسافرت كرد و از سيّد ، اعزاز فراوان نمود . » « 3 » برخى در تحقيقات خود خواسته‌اند ، شكستن ابهت سيّد را دليل سفر شاه به اصفهان بدانند ، اما بايد گفت پر بيراه نيست اگر بگوييم شايد علت ، معتقدات مذهبى بود كه در فتحعلى شاه وجود داشت و سبب احترام فراوان به عالمان زمان خود مانند شيخ احمد احسايى و ديگران بود . به سيّد شفتى نيز اعتقاد ديگرى داشت . شايد به دليل همين علقه بود كه اهالى تويسركان و ملاير جرأت كردند از شيخ الملوك ( شيخ على ميرزا پسر نهم شاه ) به سيّد عارض شوند . سيّد وساطت كرد . شاه پسرش را عزل كرد و نزد سيّد فرستاد و گفت : « هرگاه در خدمت شما از كرده پشيمان شد و آنچه به

--> ( 1 ) - او به‌جز سفر حج كه در سال 1231 تا 1232 ق روى داد ، تا آخر عمر در اصفهان ماندگار شد . ( 2 ) - بيان المفاخر ، ج 1 ، ص 121 ( 3 ) - مآثر الباقريّه ، ص 218