ميرزا محمد على وفا زواره اى

370

تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )

به‌ويژه مخمس مشهور شيخ بهايى سروده شده و برخى از مصاريع آن نيز تضمين شده است . قصيدهء افسر نيز چنين شروع مىشود : آمد از پاپ معظّم به دو صد حشمت و فر * هديه در انجمن زادهء سلطان بشر از ديگر انجمن‌هايى كه مسكين در صدر آن مىنشسته ، « انجمن عنقا » بوده است كه اشاره شد . يكى از محصولات تاريخى - اجتماعى شركت در اين انجمن‌ها ، قصيدهء انجمنيّهء مسكين است كه مانند دهقان و چاووش ( حاج محمّد كاظم قالب‌تراش اصفهانى ) چامه‌اى سروده و نام بسيارى از شاعران انجمن ابو الفقراء را در آن به تصريح آورده است . اين قصيده در مقدّمه كتاب « برگزيدهء سه شاعر اصفهان » استاد همايى درج شده است . مسكين در اين سروده بيست و سه نفر را نام برده و آن را با مدح ظل السّلطان به پايان رسانيده است . از ديگر آثار به‌جا مانده از مسكين « تذكرهء مسكين » يا « تذكرة الشّعرا » است . البتّه فى الواقع اين مجموعه تذكره نيست بلكه جنگى از اشعار عدّه‌اى از سرايندگان آن روزگار است . گويا شغل مسكين گاهى اين بوده كه از اين مجموعه‌ها ترتيب دهد و به بزرگان هديه كند و مزد دريافت دارد . در اين مجموعه كه مع الاسف بدون توضيح يا مقدّمه و شرح و مطلب مبسوط و معمول است ، مسكين در آن ، فقط به آوردن نام حدود پنجاه نفر از شاعران انجمن‌هاى ادبى اصفهان و نمونه اشعار طرحى آن‌ها اكتفا كرده است . شايد دليل بدون توضيح بودن آن ، اين است كه مسكين نيز تحت تأثير « تب داغ تذكره‌نويسى در قرن سيزدهم » ، سوداى تذكره‌پردازى داشته اما به دليل كم‌سوادى ، توانايى آن در او نبوده است . مير سيد على جناب مىنويسد : « انجمنى از شعراى اصفهان ، اغلب تشكيل مىداده و صورت اشعار انجمن را در هر نوبتى ، مجموعه ساخته و نسخه‌هاى متعدد از آن گرفته ، جهت بزرگان ارسال مىداشته ، به اين سبب در زمان خود ، از شعراى اصفهان ، ترويج و تشويق زيادى مىكرده و جامعه شعرا را به اين ترتيب گرم نگاه داشته ، پس از او ، ديگر كسى چنين توفيقى نيافت . » يادگار ديگر مسكين ، بيست و چهار قصيده و قطعه و غزل - جمعا با حدود هشتصد و سى بيت - در مدح معتمد الدّوله است كه در اين بازار گم شدن اشعار و دواوين اين دوره بسيار مغتنم است . مسكين حدود صدسال عمر كرد و روز شنبه 27 صفر سال 1303 ق درگذشت : گفت عنقا ز پى تاريخش * كرده مسكينى ، مسكن به بهشت مسكين ، مانند وصال و صبا يادگار ارزشمند ديگرى نيز از خود به جاى گذارد و آن مجموعه فرزندان فاضل و هنرمندى بود كه با افسوس بايد گفت بيشتر آثار آن‌ها نيز نابوده شده است . اسامى و مشخّصات آنان به ترتيب زير است : 1 - ميرزا عبد الرحيم افسر : استاد مسلّم خطّ