ميرزا محمد على وفا زواره اى
360
تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )
بار او به تهران رفت و مانند پدرش با نفوذ در حوزههاى ادبى آنجا ، به سرعت خود را شاخص كرد . يكى از اين حوزهها ، انجمن على قلى ميرزا اعتضاد السّلطنه بود و از طريق اين شاهزاده ، اديبانه وارد حريم دربار شد . چامهاى براى ميرزا آقا خان نورى سرود با مطلع : ملك را تا منتظم از صدراعظم كردهاند * از نظام وى چه خاطرها منظم كردهاند ناصر الدّين شاه و نصر اللّه ، آن شاه ، اين وزير * با دو تن يار موافق ، روى درهم كردهاند صدراعظم تملّق دوست هم با همين قصيده بالابلند ، فرمان اجراى دوبارهء مستمرى صفا را از ناصر الدّين شاه گرفت . او هم با خيال آسودهتر از قبل به زواره برگشت و از اين تاريخ به بعد ظاهرا جايى نرفت و از 1285 ق ديگر رد پايى از او در هيچ تذكرهاى يافت نمىشود . در مدّت سكناى در زواره ، در خفا به دخترى شعر دوست در اردستان دلبسته بود كه فخرى نام داشت و با او سر و سرّى داشت و همين مراودت سبب شد كه صفا تذكرهاى تازه به نام « تحفة الشّعرا » بنويسد ؛ شامل زندگى و اشعار چند شاعر محلّى و در ضمن اشعار و سوانح فخرى را ميان آنها بگذارد . ازاينرو كه اشعار دخترك ضعيف است ، تذكره رنگ و رونق « انجمن روشن » را ندارد . از آنسو نيز فخرى از تشويقهاى اين دلداده ، متشاعر و مكتبدار اردستان شد . البتّه مرحوم محيط معتقد است كه مصطفى قلى خان سهام السّلطنه نيز در تحريك صفا براى نوشتن « تحفه » بىتأثير نبوده است و فراوان مورد ستايش و خواهش در قصايد واقع شد : تا اختر بخت مصطفى اوج گرفت * درياى كرم ز همّتش موج گرفت ( الخ ) يا : ترسم آن شمع كه افروختم از راه وفا * در شبستان كمالات تو خاموش كنم ( الخ ) يا : نيمى ز عمر من به صعوبت چنان گذشت * كز نيمه دگر به سهولت توان گذشت ( الخ ) و در اين قصيدهء اخير مانند بسيارى از اشعار ديگرش و نيز همچون غالب سرودههاى پدرش ، به شدت از دست مردم زواره شكايت مىكند : در گوشه زواره به عزلت خزيدهام * رستمصفت كه از سر ملك كيان گذشت خون وفا به گردن اين خلق بىوفا * ماند و جفاى خلق ز ما در جهان گذشت صفا در سال 1284 ق در اثر سكته قلبى وفات يافت و در همان زواره به خاك سپرده شد . مؤلف آتشكده اردستان تاريخ فوت او را 1280 ق ضبط كرده ، كه اقوى ، قول محيط است . براى اطلاعات زندگى صفا رجوع شود به : طباطبايى ، محيط : « صفاى زوارهاى » هفتهنامه پيك ايران سال 15 ، ش 1578 ( دوشنبه 19 بهمن 1343 ) صص 2 - 1 و ص 11 و نيز همان ، ش 1579 ( دوشنبه 26 بهمن 1343 ) صص 2 - 1 و ص 12 و