ميرزا محمد على وفا زواره اى
319
تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )
نمونه رضا قلى خان هدايت در مجمع الفصحا افتخار كرده كه در دوره شباب « به خدمتش فيضياب شده » است و او را استاد الكل فى الكل و در غايت اشتهار و بىنياز از توصيف مىداند ( ج 6 ، ص 1033 ) . او پس از آنكه از نتيجهء تحريضات خود نسبت به سيّد ، براى ساخت و ادامه بخشهاى مسجد سيّد شادمان شد ، با وجود كهولت و شكستگى براى اقامه نماز و راز و نياز دائما در ايوان ميانى مسجد حاضر مىشد و در انظار فرادا اقامه نماز مىكرد و حتى در ماه رمضان نيز آن را ترك نكرد . آخر الامر در 22 رجب سال 1246 قمرى مطابق با 1209 شمسى بدرود جهان گفت و سيّد و حاجى كلباسى را پريشان خاطر ساخت . حاجى در حالى كه بر جنازهاش نماز مىگذارد ، مىگريست و مىگفت : « بعد از تو چه كس رفع شبهات معاندين اسلام را مىكند . » جنازهء او را پس از آداب ، به نجف اشرف بردند و شيخ جعفر كاشف الغطاء به استقبال جنازه رفت . طبق وصيّت حكيم نورى او را در كفشكن بارگاه امير المؤمنين ( ع ) دفن كردند . اينكه وفا گفته رباعى حكيم نورى را حسبالميلش بر كتيبههاى مسجد ثبت كردند ، با وجود جستجوى بسيار نه در كتايب موجود مسجد پيدا آمد و نه در كتاب ارزشمند « گنجينه آثار تاريخى اصفهان » ، دكتر هنرفر ( صص 88 - 764 ) و نه در كتاب آثار ملى اصفهان ، ابو القاسم رفيعى مهرآبادى ( صص 58 - 646 ) چنين چيزى را ثبت كرده است ايضا ر ك : ص 295 . منابع احوال او عبارت است از : جغرافياى اصفهان ، صص 8 - 67 ، رياض هدايت ، 29 - 328 ، مجمع الفصحا ، ب ، 498 ، ريحانة الادب 6 ، 2 - 261 ، تذكره اختر ، الف 13 - 211 ، تذكرهء مصطبهء خراب ، 200 - 199 ، خرابات ، ب ، 155 ، رياض الجنه زنوزى ، روضه چهارم ، 661 ، الذريعة ، ط ، د ، 1234 ، ( به نقل از فرهنگ سخنوران ، ج 2 ، ص 958 ) و سفينة المحمود ، ج 2 ، صص 33 - 632 و طرائق الحقائق ، ج 3 ، صص 23 - 214 و روضات الجنات ، ج 4 ، صص 10 - 408 و رجال و مشاهير اصفهان : مير سيد على جناب ، ذيل ملّا على نورى و مكارم الآثار ، ج 4 ، صص 67 - 1264 و فوائد الرّضوية ، صص 340 - 336 و الذّريعة ، 4 ، ص 335 و رجال بامداد ، ج 6 ، صص 55 - 154 و كوثرنامه ( ديوان ابو القاسم راز شيرازى ) ، مقدّمه و تذكرة القبور ، صص 65 - 264 و بيان المفاخر ، ج 1 ، صص 29 - 228 و قصص العلماء ، ص 150 و منتخبات آثار حكماى الهى ايران ، ج 4 ، بخش ملا على نورى و تاريخ حكما و عرفا ، ص 33 و مقدّمه رساله بسيط الحقيقة ملا على نورى ، استاد آشتيانى ، صص 6 - 3 و كيهان فرهنگى ، سال سوم ، ش 9 ( آذر 1365 ) ، صص 12 - 8 و نقش روحانيت پيشرو در جنبش مشروطيت : پرفسور حامد الگار ، ترجمه دكتر ابو القاسم سرى ، ص 82