براى حفظ و بسط آن كرد . محيط طباطبايى كه خود از اخلاف اوست ، در جايى اشاره دارد كه : « فقدان نمايندهء متنفذ با سنّت مقرّرى [ ؟ ] كه بتواند حافظ مصالح و منافع بازرگانان ، در دستگاه حكومت باشد ، آنان را از داشتن نقطهء اتكايى صنفى و دولتى محروم مىداشت و براى جبران اين كسر متعارف طبقاتى ، اينان همواره در پيرامون فقهاى بزرگ كه بر مسند حكومت شرعى نشسته بودند ، گرد مىآمدند . مراعات اين نكته به اندازه‌اى مورد توجّه دقيق ارباب مصالح تجارتى قرار گرفته بود كه احيانا خود را در تهيه وسائل انتقال فقيهى از محلّى براى سكونت در محل ديگر و رونق بساط روحانيّت و برخى از فقهاى مؤثر ملزم مىدانستند . چنان‌كه در اوايل عهد فتحعلى شاه ، سيّد محمّد طباطبايى تاجر زواره‌اى مقيم اصفهان به منظور تأمين زندگانى مادى و معنوى خويش ، وسيلهء انتقال مرحوم سيد محمّد باقر شفتى حجة الاسلام را از عتبات به اصفهان و سكونت در محلّهء بيدآباد فراهم آورد تا وجودش در آن شهر نقطهء اتكاى ثابتى براى خود و خانواده‌اش باشد و در پناه او از تجاوز عمال دولتى مصون بماند « 1 » » . گواينكه اين نظر در منبعى ديگر ديده نمىشود ، امّا دست‌كم مبيّن گستردگى شغلى پدر وفاست . دليلى كه اندكى در اين قول ترديد ايجاد مىكند ، آن است كه پدر وفا مقيم اصفهان نبود و اغلب اوقات در سفر و يا زواره ساكن بود و در زمان تولّد وفا نيز چنان‌كه خود وفا معترف است ، فقط براى مداوا در اصفهان به سر مىبرد . « 2 » از اهالى زواره منقول است كه سيد محمد ، پس از مهاجرت آقا محمد خان صوفى از زواره ، خانهء او را تصرّف كرد و تا چند سال بعد به صورت نيمه‌رسمى ، جنبه خانقاه به آن داد « 3 » . او پس از تولّد وفا ، با حسّاسيّتى خاص ، از يكى از زهاد پرآوازهء اين ديار يعنى عالم عارف - ميرزا محمّد على مظفّر - خواست در گوش طفلش اذان بخواند . مظفر كسى بود كه آقا محمّد خان قاجار را با همه حشمتش به ديدار خود كشيده و شاگردانى چون حاجى كرباسى و مجذوب على شاه را در دامن خود پرورده بود . « 4 » اين اذان ، چنان وفا را به جان نشست كه تا پايان حيات ، ارادتش در حق آن زاهد گوشه‌گير كه چند سالى پس از

--> ( 1 ) - تطوّر حكومت در ايران بعد از اسلام ، صص 15 - 214 ( 2 ) - مآثر الباقريّه ، ص 279 ( 3 ) - عظيمى ، محمد : جغرافياى تاريخى مدينة السادات زواره ، ص 244 ( 4 ) - معلّم حبيب‌آبادى : مكارم الآثار ، ج 1 و 2 ، صص 1 - 70 و نيز : جناب ، مير سيد على : رجال و مشاهير اصفهان ، ذيل ميرزا محمد على بن ميرزا مظفر متوفّاى 1198 ق ( ارادت وفا به او تا آنجا بود كه قبر او نيز مجاور مدفن ميرزاى مظفر ، كنار گنبد ميرزا رفيعا در تخت فولاد اصفهان است . )