ميرزا محمد على وفا زواره اى
11
تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )
وفا زوارهاى و تذكرهء مآثر الباقريّه « 1 » قرن سيزدهم هجرى قمرى ، دورهء اوج سبك بازگشت در شعر فارسى ، و دوّمين قطب آن ، پس از تهران و دربار ، اصفهان است . به همين دليل ، در اين سده ، تذكرههاى فراوانى تدوين شد . يكى از آنها را ميرزا محمّد على وفاى زوارهاى راجع به مدايح و تراجم حدود پنجاه نفر از ستايندگان سيّد شفتى و بناى پرآوازهء او ، مسجد سيّد ، تدوين كرد . اين تذكره در مقايسه با تذكرههاى موجود هم عصر و مشابه خود ، از دقّت در ارائهء اطّلاعات و كثرت و تنوّع مطالب ادبى و تاريخى برخوردار است . « رسالهء مسجديّه » ملحق به اين تذكره نيز آگاهىهاى سودمندى در مورد تاريخ و چگونگى ساخت مسجد سيّد اصفهان به دست مىدهد كه بديع است . حيات مؤلّف تذكره ، مشحون از سفرها و آوارگىهايى است كه در اثر توطئهء رقيبان در تهران ، اصفهان و زواره ، براى او پيش آمد . اين تذكره پس از مرگ مؤلّف نيز به امر سيّد شفتى ، به وسيلهء فرزند وفا ، تكميل و استنساخ شد . حوزهء ادبى اصفهان در سدهء سيزدهم ، به دليل رفاه اهل فضل در پايتخت و جذب آنها به دربار فتحعلى شاه ، قدرى كمرمقتر از دورهء مشتاق و آذر شده بود . امّا كانونهاى درجه دوّمى كه در اين شهر ، پيرامون بزرگان به وجود آمد ، اندكى اين كم رونقى را جبران كرد . ستايشگرانى كه اطراف امين الدّوله ، سيف الدّوله و معتمد الدّوله - حاكمان اصفهان - و نيز امام جمعه و مهمتر از همه شفتى گرد آمدند ، اين نقصان را اندكى تدارك كردند . سيّد شفتى نيز مانند عموم اقطاب قدرت در آن روزگار - گرچه خود شعر نمىسرود - شاعران و فاضلانى را گرد خود مىپذيرفت و آنان را با تشويق وصلههاى معتنابهى مىنواخت . طبق آنچه به صورت روايات شفاهى مشهور است ، يك روز در هفته و شايد دوشنبهها در جمع آنها حاضر مىشد و به ستايش سرودههاى آنان گوش مىداد .
--> ( 1 ) - بخش عمدهاى از اين مقدّمه پيش از اين به طبع رسيده است . ر ك : نوريان ، دكتر مهدى و مسجدى ، حسين : « وفا زوارهاى و تذكرهء مآثر الباقرية » مجله پژوهشى دانشگاه اصفهان ، جلد 14 ، ش 2 ، 1381 ، صص 31 - 101