شير على خان لودى
14
تذكرهء مرآة الخيال ( فارسي )
در بيان حروف و الفاظ و اعراب چون مجملى از حال خط مذكور گرديد ، اظهار شمّهاى از جزئيّات ناگزير افتاده . بدانكه حرف در لغت ، كرانهء چيزى و نهايت او باشد ، و به اصطلاح حكماء كيفيّتيست كه بر صوت عارض شود و بدان ممتاز گردد از صوتى ديگر كه مثل او باشد در حدّت و ثقل نزديك سامع . و علماء متّفقند بر آنكه حروف تهجّى بر شيث ( ع ) نازل شد ، لهذا گفتهاند كه حضرت شيث اوّل كسيست كه به تعليم حكمت و درس علم پرداخت ، و حكماء آن پيغمبر را اورياى اوّل گويند ، چه اوريا به لغت سريانى معلّم بود ؛ يعنى معلّم اوّل و صحايفى كه بر آن پيغمبر عالىمقام فرود آمد ، مشتمل بود بر علوم حكمى و رياضى و الهى و برخى از صنايع ديگر . امّا حروفى كه در خطوط ثمانيهء مذكوره نويسند ، بيست و هشت است كه به هيجده صورت مرقوم مىگردد ، به شرطى كه همزه را از الف جدا ندانند ، و الّا بيست و نه است . و لام و الف در مفردات جدا نوشتن ، مذهب طايفهء اخير است و باعث جدا نوشتن آن خواهد بود كه چون الف بذاته ساكن است ، بىاتّصال به حرف ديگر خوانده نشود ، و سبب اختصاص لام آن يافتهاند كه دل الف لام است و دل لام الف ، و آنچه گويند كه در زبان اهل هند سى و شش حرف و در زبان