دويم بطالت يعنى كاهلى و تن‌آسانى نمودن ، و اين مرض سرمايهء شقاوت دوجهانى باشد ، چه ترك و تعطيل در امور معاش موجب فقر و بينوايى شود و تقصير و تهاون در امور معاد سبب حرمان از دولت سرمدى گردد ، علاج آن سعى نمودن است در فضائل علمى و عملى و پيروى ارباب همم عاليه ، نظم : چو باز باش كه صيدى كنى و لقمه دهى * طفيل‌خواره مشو چون كلاغ بىپروبال سيم حزن ، و آن الميست نفسانى كه به واسطهء فوات مطلوبى يا فراق محبوبى روى نمايد و سببش آن است كه چون آدمى حريص باشد بر منافع جسمانى و شهوات بدنى ، و آن نوع منافع را فنا لازم است ، پس از فوت آن ، نفس را اندوهى عظيم حادث شود ، و اين مرضيست كه آدمى به اختيار خود بر نفس خويش راه داده است ، چه در جسمانيّات طمع بسته كه دايم نخواهد بود ، و چون بقاى جسمانيّات محال است ، آن كس هميشه در الم حزن باشد ، علاجش آن است كه رجوع به عقل كند و شرط انصاف نگاه داشته به طمع فاسد و خيال محال از جاى نرود و دل در لذّات بدنى و اسباب دنيوى كه خواب و خيالى بيش نيست نبندد ، بلكه همّت در كمالات روحانى و ملكات نفسانى كه باقيات صالحات و سبب اتّصال به جوار قدس حضرت ذوالجلالند ، بندد و از منزل حرص كه محلّ احزان دائمه و آلام منزله است ، خلاص يافته به مقام رضا كه موطن بهجت حقيقى و سرور دائميست رسد ، چنانچه مضمون كريمهء أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ اشعار بر آن مىنمايد : جمشيد جز حكايت جام از جهان نبرد * زنهار دل مبند بر اسباب دنيوى و در حديث آمده كه إنّ اللّه - تعالى - جعل الرّوح و الفرج فى الرّضا و اليقين ، و بطليموس حكيم گفته حريص هميشه درويش باشد اگرچه همهء جهان او را بود ، و قنوع همواره توانگر باشد اگرچه او را هيچ نبود : قناعت توانگر كند مرد را * خبر ده حريص جهان‌گرد را چهارم حسد ، كه از بيان زشتى و تباهى آن كتابها پر است ، و گفته‌اند كه رذيلت حسد از حرص و جهل متولّد مىگردد ، چه حقيقتش آن است كه حاسد خواهد تمامى منافع روى زمين خاص مر او را باشد و ديگران محروم مانند ، و اين معنى مشعر بر كمال حرص است و اين قدر نداند كه تمامى منافع در يك محل جمع گرديدن ممكن نيست و بر تقديرى كه مجتمع شود ، نگاه داشتن و متمتّع شدن از آن بىاعوان و انصار محال است و اين نتيجهء جهل بود ، پس بنا بر آنكه مطلوب حسود ممتنع الحصول است ، هرگز به مراد خود نرسد و به خير و نعمت ديگران غمناك گردد ؛ چون نعم الهى از اهل عالم منقطع نيست ، پس حزن و الم حاسد نيز هرگز انقطاع نيابد ، و حضرت اعلم الانبياء - عليه و [ على ] آله الوف التّحيّة و الثّناء - مىفرمايد : الحسد يأكل