در احوال اقاليم سبعه امّا مجملى از احوال اقاليم سبعه با اندكى از لوازم آنكه بالغ‌نظران را دلايل قوى بر ذات حكيم على الاطلاق شود و كودكان را فسانه طرازى نمايد ، بدين موجب است أيّها القارى وفّقك اللّه بحسن القبول . بدانكه به دلايل نقلى و براهين عقلى بىهيچ شكّى و ريبى مقرّر و مبرهن است كه ذات واجب الوجود - تعالى و تقدّس - قديم است و از چون‌وچرا و زوال و انتها و شبه و نظير و مشير و وزير و هرچه از اين اقسام بود منزّه و مبرّاست و به موجب حديث صحيح تفكّروا فى صفات اللّه و آلائه و لا تتفكّروا فى ذات اللّه ، فكر در چگونگى ذاتش جايز نه : يقين دان كه هرگز نيايد پديد * به وهم آيد آن كس كه وهم آفريد و ماسواى همهء مخلوقات ، اوست و اكثرى از آن نتيجهء عناصر است و آن بر دو نوع بود ، يكى آنكه حسّ بصر بدان نرسد و جز به نقل و روايت از آن نشان نتوان داد ، مثل عرش و كرسى و ملائكه و شياطين . دوم آنكه بصر حس [ تواند ] 145 كرد و عقل از صورتش فىالجمله نشان تواند داد ، و اين نيز بر دو گونه است ، اوّل علويّات مثل افلاك و ستارگان و حركات و ادوار و مطالع و مغارب نيّرين و ثوابت و [ سيّارات ] 146 و حدوث صواعق و شهب و عواصف كه اهل تنجيم از آن بيشتر خبردار باشند و در اين مقام نوشتن حاصل ندارد . دوم سفليّات كه شمّه‌اى از آن برطبق روايات كتب مبسوط مثل جهان دانش و نزهة القلوب و مسالك الممالك و غير ذلك ثبت افتاده . ببايد دانست كه عالم به جملگى كره‌اى واحد است ، مركزش مركز زمين و يك سطح مستدير بر همه محيط ، چنان كه از مركز زمين هر خطّى كه به آن سطح كشند ، متساوى باشد ،