در بيان علم طب مخفى نماند كه شريف‌ترين علوم ، دو علمند ، چنان كه اين منطوقه گواهى مىدهد : العلم علمان ، علم الأبدان و علم الأديان ، و علم ابدان را مقدّم داشت ، چه اوّل صحّت بدن بايد تا اداى عبادت را شايد . از اينجاست كه تكاليف شرعى بر مردم بيمار كمتر آيد و در تأخير و تقصير عبادت [ بر ] 143 آنها نه وعدهء و بال است و نه وعيد نكال ، وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ * شاهد اين حال ؛ به‌هرتقدير از آنجا كه بيان اين علوم حواله به كتب مبسوطه و متداوله است و در اين مختصر نيز به طريق ايجاز و اختصار نتوان نگاشت ، لهذا به تحرير سطرى چند از علم ابدان كه مؤلّف اين اوراق بعد از مطالعهء كتب طبّى و صحبت ثقات اين فن بر مثال كلّيّه به دست آمده است ، مبادرت مىنمايد و هركس از اين نوع بر آن عمل نمايد ، او را به كار آيد ، چه در ذرّات آدمىزاد چهار خلط متضادّ است كه سرمايهء علل و امراض گوناگون مىگردد و در اين كلّيّه هر چهار خلط را علامات و تدابير مسطور مىشود ؛ پس هركه فهم وافى و ذكاى صافى دارد ، همواره علامات را در بدن خود متفحّص باشد و هرگاه غلبهء يكى از اين اخلاط اربعه در جسم خويش احساس نمايد به تسكين آن پردازد ، در اين صورت اغلب است كه در مدّت حيات اكثر تندرست باشد و به معالجه كمتر محتاج گردد مگر در امراض قوى كه بىطبيب حاذق و معجون لطف ايزدى علاج‌پذير نبود . و كلّيّهء مذكور اين است : [ اخلاط اربعه و درمان آنها ] صفرا - حرارت ساذج ، و علامتش عطش مفرط و حرارت ملمس بدن و تلخى دهان و زود