الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
89
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
شهيد ديده شده كه از كتاب معتبرى چنين نقل شده است : از يكى از شاگردان سيد مرتضى سؤال شد چرا سيد مرتضى راضى شد تا او را به لقب علم الهدى كه لقب ويژه حضرت مولى على عليه السّلام مىباشد بنامند ؟ وى گفت سيد به اين لقب راضى نبوده و آن را هم براى خود اختيار نكرده بود بلكه وزير محمد بن حسين بن عبد الرحيم در سال 420 هجرى كه در مقام وزارت برقرار بود بيمار شد حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام را در خواب ديد كه خطاب به او مىفرمايد به علم الهدى بگو تا سورهء مباركهء فاتحه را بر تو بخواند تا از اين بيمارى بهبودى پيدا كنى ! وزير پرسيد يا امير المؤمنين علم الهدى كيست ؟ فرمود على بن الحسين الموسوى . بنا به فرمان حضرت مولى عليه السّلام نامهاى تحت عنوان مزبور براى او نوشت ؛ سيد به مجردى كه عنوان نامه را ملاحظه كرد گفت : خدا را در حق من رعايت كنيد و مرا به چنين لقبى مخوانيد چنان كه هرگاه آن را بپذيرم موجبات شناعت و بىاعتبارى مرا به وجود خواهد آورد . وزير در پاسخ به اطلاع رسانيد به خدا سوگند من اين لقب را از پيش خود ننوشتم بلكه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام به من دستور داد تا آن لقب را براى تو بنگارم و هماكنون هم نامهاى به خليفه القادر باللّه خواهم نگاشت و جريان خوابم را به اطلاع او خواهم رسانيد . به دنبال آن ، نامهاى براى خليفه نوشت خليفه كه از جريان خواب خبردار گرديد نامهاى به سيد مرقوم داشت كه گواراى تو باد لقبى كه جدّت عليه السّلام براى تو تعيين كرده است . اين موضوع در اندكوقتى گوشزد مردم شد و از آن به بعد در نامههايى كه براى سيد ارسال مىشد عنوان نامه را به همين لقب مزيّن مىداشتند . ملا نظام قرشى در نظام الاقوال مىنويسد : على بن حسين بن موسى بن محمد بن موسى بن ابراهيم بن موسى بن جعفر الصادق عليه السّلام كه به كنيهء ابو القاسم مشهور و به مرتضى و علم الهدى ملقّب است ، در همه علوم يكتاى بىهمتا بود و همگان به فضيلت او اعتراف كردهاند . در علوم متفرق از قبيل كلام و فقه و اصول فقه و ادب و نحو و شعر و لغت و فنون ديگر بر معاصران خويش برترى داشته است . ديوان شعرى دارد كه متجاوز از صد و بيست هزار بيت مىباشد و علاوه بر آن آثار بسيارى از خود به يادگار