الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
85
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
ابو القاسم على بن حسين بن احمد موسوى كه روايت مىكند از شيخ مفيد و عبد اللّه مرزبانى و آثار ارزندهاى در اصول الدّين و فقه و علوم عربيه و اصول الفقه و اشعار دارد از آن جمله است الشافى در امامت كه بىمانند است و كتاب تنزيه الانبياء و الاولياء و الرّد على الغزالى و المصباح فى العلم و العمل و المكمّل و الذريعة فى اصول الشريعة و المسائل الناصرية و كتاب الانتصار « * » و كتاب غرر الفوائد و درر القلائد در ضمن چندين مجلس و به منظور بيان اخبار و آثار و احوال معمران گردآورى شده است . مؤلف گويد : در اصل نسخهء رساله اسامى پارهاى نادرستىها و برگردانها ديده مىشود و ظاهر آن است كه در جمله « و الرّد على الغزالى » كه عطف بر ما قبل بوده از قبيل اشتباه نسخه بوده باشد و هرگاه درست باشد ، بايد گفت مؤلف رساله در انتساب كتاب مزبور به سيد مرتضى از بعضى بىخبران پيروى كرده است زيرا غزالى در عصر سيد مرتضى نبوده تا چه رسد كه پيش از او بوده باشد و سيد ردّى بر او نوشته باشد و ما پس از اين در بخش دوّم اين كتاب ذيل شرح حال غزالى به چگونگى آن خواهيم پرداخت . در چندجا از احوال سيد مرتضى نامى از اجداد سيد مرتضى سخن به ميان آمد ولى در هيچ كجا نام احمد آورده نشده و از اشتباهاتى كه در نسخهء اسامى آمده است آن است كه جد سيد را احمد معرفى كرده است « * * » . سيد مرتضى فرزندى داشته به نام ابو عبد اللّه حسين بن مرتضى موسوى كه به قول ابن اثير در كتاب كامل در ضمن پيشآمدهاى سال 443 هجرى مىنويسد : معظمله در اين
--> ( * ) كتاب انتصار در فقه بوده كه دربارهء منفردات شيعه و انتصار ايشان و طبق تقاضائى بود كه از سوى وزير عميد شده است و كتاب مسائل ناصريه دويست و هفت مسئله است كه از فقه ناصرى انتخاب شده است و سيد آنها را شرح كرده و موارد اختلاف و اتفاق را متذكر شده و اصل اين كتاب از ابو محمد حسن جد مادريش بوده است و در آغاز آن مختصرى به نياى مادريش اشاره كرده است و اين هر دو رساله ضمن رسالههاى اعلام ديگر در كتاب جوامع فقهية به طبع رسيده است - م . ( * * ) آرى جد مادرى سيد مرتضى احمد بوده است ممكن است اختلاطى ميان نسب مادرى و پدرى به وجود آمده باشد - م .