الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
475
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
روايتى آمده است كه آنروز را به روزه به سر نبرند . گروه زيادى از شيعيان اظهار داشتهاند در آنروز خليفه به قتل رسيده است ؛ ليكن اين قول اعتبارى ندارد . و محمد بن ادريس در كتاب سرائر اظهار داشته است : كسى كه بپندارد ، خليفه در روز نهم ربيع الاول كشته شده است مرتكب خطا شده و بر خلاف اجماعى كه مورخان و ارباب سير در روز تاريخ قتل او دارند اقدام نموده است . شيخ مفيد هم گفته است : در تاريخها آورده شده كه خليفه در روز دوشنبه ، چهار روز مانده از ماه ذيحجه ، در سال بيست و سوم هجرت كشته شد و مؤلف كتاب الغرة ؛ المعجم ؛ الطبقات ؛ مسار الشيعة و ابن طاوس به تاريخ مزبور توجه داشتهاند و به اجماع شيعه و سنى وى در تاريخ يادشده از پاى درآمده است . مؤلف گويد : مطالبى را كه كفعمى راجع به فضيلت انفاق در روز قتل خليفه از مسار الشيعة نقل كرده است ، در نسخههايى كه از آن كتاب ديدهايم نيامده است ، او خود به آنچه نوشته است داناتر مىباشد « * » . و ما شرح حال ابو لؤلؤ را با آنكه از علماء نبوده و از طبقهء رجال متأخر از زمان غيبت حضرت بقية اللّه بشمار نمىآيد به دو جهت متذكر شدهايم . اول : آنكه در هيچيك از كتابهاى رجال ما به شرح حال او نپرداختهاند و تنها به فضيلتى كه از بعضى جهات داشته است اكتفا كردهاند . دوم : آنكه ميوه دانش به كار بستن آن است . كار او از همه كارها كاملتر و تمامتر و ارزندهتر بوده است و خداى متعال پاداش نيكو به وى مرحمت فرمايد . از پيشآمدهاى بىسابقهاى كه مناسب است در اينجا يادآورى شود حكايت
--> ( * ) مطالب مزبور را كفعمى در مصباح ، ص 510 در ذيل فصل چهل و دوم كه مربوط به ماههاى دوازدهگانه است ايراد نموده است و در مسار الشيعة كه به طبع رسيده به مناسبت بيست و نهم روز ذيحجه مىنويسد : در سال 23 ه . ق عمر بن خطاب درگذشت و مطلب ديگرى ندارد و شيخ بهائى در توضيح المقاصد كه آن هم مطبوع شده ذيل روز بيست و ششم ماه ذيحجه مىنويسد : در اين روز عمر بن خطاب به دست ابو لؤلؤ از پاى درآمد و بقولى روز نهم ربيع الاول روز قتل عمر سعد قاتل حضرت سيد الشهداء است - م .