الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
434
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
است . از نظر من همه اين نامها مربوط به يك كتاب است و احتمال تعدد هم خواهد داشت . من بخشى از اسرار الامامة را در شهر رشت گيلان ديدهام . اين بخش مشتمل بر احوال حكما و مطالب ديگر است و همچنين ، نسخهء كاملى از آن را در كتابخانه حضرت شيخ صفى الدّين ديدهام ؛ ليكن در آن نسخه تصريح نكرده است كه كتاب مزبور از تأليفات طبرسى بوده باشد ، بلكه از ديباچهء كتاب و مطاوى آن به دست مىآيد كه كتاب مزبور از مؤلف ديگرى است . ظاهرا كتاب مزبور از تأليفات شيخ حسن بن على بن محمد بن على بن حسن طبرسى مؤلف كتاب كامل السقيفة و كتاب تحفة الابرار و ديگر كتابها است . و اشتباه ازآنجا است كه هر دو مؤلف را بهعنوان طبرسى معرفى كردهاند « * » . و ممكن است كتاب شيخ ابو على طبرسى به نام اسرار الامامة و كتاب شيخ حسن بن على طبرسى كه معاصر با خواجه نصير طوسى بوده بهعنوان اسرار الائمه خوانده شده باشد و يا برعكس . پيش از اين ، ذيل شرح حال شيخ احمد بن على بن ابى طالب طبرسى نوشتيم كه گاهى اتفاق افتاده كتاب الاحتجاج را به شيخ ابو على فضل بن حسن طبرسى مترجم حاضر نسبت دادهاند . به حقيقت بايد گفت اين انتساب نابجا است . همين معنى را هم ذيل احوال حسن بن فضل ، فرزند مترجم حاضر متذكر شدهايم . طبرسى منسوب به طبرستان است و پيش از اين ذيل احوال ابو منصور احمد بن على بن ابى طالب طبرسى به چگونگى تحقيق آن اشاره كردهايم . مؤلف گويد : در آغاز برخى از نسخههاى صحيفة الرضا ( ع ) چنين آمده است : خبر داد به ما شيخ امام اجل عالم زاهد امين الدّين ، ثقةالاسلام امين الرؤساء ابو على فضل بن حسن طبرسى ( اطال اللّه بقائه ) در روز پنجشنبه غرّه ماه رجب سال 529 ه . ق . گفت خبر داد به ما شيخ امام سيد زاهد ابو الفتح عبد اللّه بن عبد الكريم « * * » . در بعضى از
--> ( * ) هرچند شيخ حسن بيشتر اوقات بهعنوان عماد الدّين طبرى معرفى مىشود - م . ( * * ) در نسخهء ابى الجعد كه در پاورقى پس از اين اشاره مىشود اضافه شده است « بن هوازن قشيرى ادام اللّه عزّه » - م .