بيندازد اجتناب كن » . وجه نهم : از استعمال خاكستر و خوردن آن بايد اجتناب كرد و بدون شك ، استعمال توتون ، همواره همراه با خاكستر است و ادامه كشيدن توتون ، موجب ورود خاكستر به حلق مىشود و نظر به اينكه خوردن خاك به قرينهء نص و اجماعى كه رسيده است حرام مىباشد ، خوردن خاكستر از خبائث مسلّم و بطريق اولى حرام خواهد بود و تحريم استعمال دخان كه مشتمل بر خاكستر بوده ، در معناى خوردن خاك و خاكستر مىباشد كه در آب قليان و نى آن موجود مىباشد . وجه دهم : استعمال تنباكو از امور تازه پيدايى است كه پس از رسول خدا ( ص ) رايج شده است و فرموده است : شر الامور محدثاتها : « بدترين چيزها ، امور تازه پيداست » . اين روايت را صدوق در من لا يحضره الفقيه و ديگرى هم نقل كرده است و بالاخره استعمال توتون با توجه به اينكه از امور مستحدثه است ، بدعت بوده و چنان‌كه فرموده است : كل بدعة ضلالة و كل ضلالة سبيلها الى النار : « هرگونهء بدعتى ، دليل بر گمراهى است و سرانجام هرگونه بدعتى هم آتش است » . وجه يازدهم : همه مردم از شهرى و روستائى ، استعمال توتون را زشت و ناپسند مىشمارند و حكيم سرايندگان هم به زشتى آن توجه داشته و اشعارى نقل كرده است . و پس از آن به روايتى كه علامه در نهاية الاصول يادآورى كرده پرداخته و گويد : عنه عليه السّلام انه قال ما رأى المسلمون حسنا فهو عند اللّه حسن و ما رءاه المسلمون قبيحا فهو عند اللّه قبيح : « هرآنچه را مسلمانان بپسندند خدا هم مىپسندد و هرآنچه را مسلمانان ناپسند انگارند خدا هم ناپسند مىانگارد » « * » . وجه دوازدهم : بايد در كارها از افراد بينا و باتجربه پيروى كرد و يا با بينائى كاملى دست‌اندركار شد چنان‌كه فرموده است : فاعتبروا يا اولى الابصار . بديهى است همواره و تا هنگام ظهور حضرت بقية اللّه امور آدمى رو به تنزل

--> ( * ) اين حديث كمك مؤثرى به مصوّبيها كه حكم اللّه را تابع آراء مجتهدان مىدانند مىنمايد و مخطّئيها تاب چنان استدلالى را ندارند - م .